Kan een werfbatterij als mobiele batterij het aggregaat op je werf vervangen?

Een werfbatterij is een mobiele batterij voor de bouwwerf die bouwstroom levert zonder dat er een dieselaggregaat de hele dag draait. Ze laadt op uit een kleine werfaansluiting, een generator die kort en efficiënt draait, of zonnepanelen. Daarna levert ze de stroom en de pieken die de werf vraagt. Zo draait een bouwkraan, lift of werfkeet op een aansluiting die daar op zichzelf te klein voor is. Of een werfbatterij volstaat, hangt af van twee cijfers: het piekvermogen in kW en de energie per werkdag in kWh. Die meet of raam je vooraf, niet op gevoel. Technisch werkt ze met dezelfde bouwstenen als een vaste bedrijfsbatterij: batterijcellen, een BMS, een omvormer en sturing.

Waarom kiezen aannemers voor een werfbatterij?

Een klassiek aggregaat draait vaak de hele dag, ook als er bijna niets verbruikt wordt. Dat kost brandstof, geeft geluid en uitlaatgassen op de werf en in de buurt, en vraagt tankbeurten en onderhoud. Een batterij levert stil en zonder lokale uitstoot, en een generator die er eventueel naast staat, draait alleen als de batterij bijgeladen moet worden.

Er zijn nog drie praktische redenen:

• De werfaansluiting is te klein of komt te laat. Een zwaardere aansluiting is niet altijd snel beschikbaar. Wat je dan kunt doen, lees je in ons artikel over een zwaardere aansluiting die geweigerd of uitgesteld wordt.
• Werken in de stad of bij bewoners. Sommige bouwheren en omgevingen stellen eigen eisen aan geluid en uitstoot. Controleer het bestek en de lokale voorwaarden van je project.
• Het verbruik is piekerig. Een kraan of lift vraagt kort veel vermogen, de rest van de dag weinig. Een batterij vangt precies die pieken op.

Een werfbatterij of mobiele batterij voor de bouw is iets anders dan een draagbaar powerstation. Die laatste voedt een paar toestellen; een werfbatterij voedt een werfverdeling met driefasige verbruikers. Hoe we batterijsystemen voor bedrijven bouwen, lees je op onze pagina over bedrijfsbatterijen en energieopslag.

Hoe werkt een werfbatterij of mobiele batterij?

Een werfbatterij heeft dezelfde bouwstenen als een vaste bedrijfsbatterij: batterijmodules met een BMS, een omvormer/lader en sturing. Op een werf komen daar een robuuste behuizing, een werfverdeling en verplaatsbare aansluitingen bij. Meer over die bouwstenen lees je in ons artikel over BESS en batterijopslag voor bedrijven.

Het principe hangt af van de energiebron:

Pieken opvangen. Victron-omvormers zoals de Quattro hebben PowerAssist. Dreigt een generator of beperkte aansluiting overbelast te raken, dan verminderen ze eerst het laden van de batterij. Daarna vullen ze het vermogen van die bron aan met energie uit de batterij. De Quattro heeft bovendien twee AC-ingangen en schakelt automatisch naar de actieve bron.

Generator als tweede lijn. Een GX-apparaat kan volgens de handleiding van Victron een generator automatisch starten en stoppen. Dat gebeurt onder meer op basis van de laadtoestand van de batterij of de belasting, met instelbare stille uren. Zo draait de generator alleen wanneer het nodig is, en niet de hele dag.

Hoe dimensioneer je een werfbatterij?

Twee vragen bepalen alles:

• Hoeveel vermogen vraagt de werf op het drukste moment? Tel niet alle nominale vermogens op, maar kijk welke verbruikers echt tegelijk draaien, met de aanloopstromen van motoren erbij.
• Hoeveel energie verbruikt de werf per dag? Dat bepaalt de kWh van de batterij en hoe vaak ze bijgeladen moet worden.

Het vermogen bepaalt de omvormer (kW), de dagenergie bepaalt de batterij (kWh). Een grote batterij met een te kleine omvormer krijgt een kraan niet aan de praat. Heb je metingen van een vergelijkbare werf, gebruik die: kwartierwaarden tonen hoe kort en hoe vaak de pieken echt zijn.

Rekenvoorbeeld (illustratieve cijfers)

Een werf heeft een werfaansluiting van 3 × 400 V 25 A. Dat is afgerond 17 kVA (√3 × 400 V × 25 A). Het verbruik op een werkdag van 10 uur:

Tijdens het heffen vraagt de werf gemiddeld 26 kW (6 + 20), terwijl de aansluiting ongeveer 17 kW levert (bij een arbeidsfactor van ongeveer 1). De batterij moet dus gemiddeld 9 kW bijleveren en tot 19 kW op het hoogste moment (36 kW min 17 kW). Over 2 uur heftijd is dat ongeveer 18 kWh.

Daaruit volgt:

• een omvormer die meer dan 19 kW continu aankan, met marge voor aanloopstromen;
• een bruikbare capaciteit rond 30 kWh, zodat een drukke ochtend met veel heffen na elkaar geen probleem is;
• bijladen tussen de hefbeurten en ’s nachts, uit dezelfde aansluiting.

Zonder batterij had deze werf een aansluiting van minstens 36 kW nodig. Of een aggregaat dat de hele dag draait om korte pieken te leveren.

Moet je een werfbatterij huren of kopen?

Dat hangt af van hoe vaak je een werfbatterij inzet. Een aannemer die jaarrond meerdere werven heeft, zet een eigen systeem vaker in dan een bouwheer met één project. Vergelijk bij beide opties dezelfde punten: vermogen en capaciteit, driefasige uitgang en de mogelijkheid om een generator aan te sturen. Kijk ook naar monitoring op afstand en wie instaat voor keuring en onderhoud. Zoek je stroom voor een festival of evenement in plaats van een werf? Lees dan hoe groot een batterij voor een festival of evenement zonder diesel moet zijn.

Wie koopt, kijkt ook naar het gebruik tussen twee werven: werfbatterijen die dan als buffer bij het magazijn staan, blijven renderen. Staat de batterij dan bij je magazijn, lees dan ook wat je moet weten over de brandveiligheid van een batterij in je bedrijf.

Dat een batterij ook een vaste bedrijfssite kan dragen, toont een voorbeeld uit een verwante sector. Special Renting in Zele, een verhuurder van elektrische hefwerktuigen, draait zijn magazijn en burelen volledig off-grid op zonnepanelen, batterij en een back-upgenerator. Voor de generator gaan we uit van ongeveer 5% van de jaarbehoefte. Meer over zulke systemen lees je op onze pagina over off-grid installaties.

Koop je een batterij die vanaf 18 februari 2027 op de markt komt? Dan heeft een industriële batterij boven 2 kWh volgens de Europese Commissie een batterijpaspoort nodig.

Welke regels gelden voor een werfbatterij?

AREI. Volgens boek 1 van het AREI gelden voor niet-huishoudelijke werfinstallaties bijzondere voorschriften (hoofdstuk 7.4). Werfinstallaties worden onder meer gekenmerkt door de aanwezigheid van water (AD2 tot AD4) en contact met de aardpotentiaal (BC3). Bij beveiliging door automatische onderbreking geldt een spanningsgrens van 25 V wisselspanning. Soepele leidingen moeten klasse II zijn of gelijkwaardig. Aan de oorsprong van elke werfinstallatie staat een bord met een algemene bedieningsinrichting en hoofdbeveiligingen.

Keuring van mobiele installaties. Het AREI onderscheidt twee soorten verplaatsbare, mobiele of tijdelijke installaties. Een installatie met vaste samenstelling, zoals een generator op een voertuig of een werfkeet, wordt gekeurd voor het eerste gebruik. Een installatie die telkens anders wordt samengesteld uit losse elementen, wordt in principe voor elke ingebruikname gekeurd. Moet je ter plaatse een aardverbinding aanleggen, bijvoorbeeld bij een generator, dan wordt ook die gecontroleerd. Een werfbatterij die als één afgewerkt geheel wordt ingezet, lijkt in de eerste categorie te passen; laat dat bevestigen door je erkend organisme.

Werfaansluiting. Een werfaansluiting vraag je aan bij Fluvius, met het gewenste vermogen tijdens de bouw en voor de definitieve aansluiting. De werfkast zorg je zelf.

Milieu. Volgens het Departement Omgeving vallen verplaatsbare generatoren die tijdelijk gebruikt worden voor bouw- of sloopwerken niet onder VLAREM-rubriek 12.1. Motoren op een bouwplaats gelden ook niet als stationaire installatie. Een batterij vermindert vooral het aantal uren dat een motor op de werf draait.