Loont de onbalansmarkt voor de batterij van je bedrijf?

Een batterij op je bedrijf kan meedoen op de Belgische onbalansmarkt, en sommige eigenaars verdienen er iets mee. Maar die inkomsten zijn kleiner en onzekerder dan verkopers beweren, en voor een bedrijfsbatterij zijn ze de laatste taak, niet de eerste. Ze verdient het meest als ze je piek verlaagt, je eigen zonnestroom opslaat of je een zwaardere aansluiting bespaart. Marktinkomsten komen daarbovenop, met de capaciteit die de batterij daarvoor niet nodig heeft.

Je hebt een bedrijf, een landbouwbedrijf of een magazijn, en je hebt een batterij of je denkt eraan. Dan beginnen de telefoontjes. De ene verkoper zegt dat de batterij "zichzelf terugverdient op de onbalansmarkt". De andere zegt dat je nu moet instappen, voor er te veel batterijen bijkomen en de winst zakt. De besparingsberekening lijkt te mooi om waar te zijn.

Wat die gesprekken weglaten, is wie je batterij eigenlijk gebruikt. Een batterij die voor een ander handelt, is niet altijd beschikbaar als je eigen bedrijf haar nodig heeft. Ze kan half leeg zijn bij de opstart op maandagochtend, of vol net als je zonnepanelen het meest opwekken. Erger nog: vol laden in een goedkoop kwartier kan een nieuwe piek zetten op je aansluiting, en die piek betaal je een heel jaar. Het "slimme" systeem is dan vooral slim voor wie het verkoopt.

Daarom kijken we eerst naar je site. Op een landbouwbedrijf in Tielt levert het batterijsysteem het extra vermogen dat het bedrijf nodig heeft, zodat een zwaardere netaansluiting niet nodig was. Een melkveebedrijf in Lokeren had zijn investering binnen 4 jaar terugverdiend, omdat de overstap naar middenspanning niet nodig was. Dat zijn de taken die een batterij op je bedrijf terugbetalen. De onbalansmarkt kan er iets aan toevoegen, maar vervangt ze zelden.

Hoe werkt de onbalansmarkt, en waarom betaalt Elia batterijen?

De onbalansmarkt is de manier waarop Elia, de Belgische transmissienetbeheerder, vraag en aanbod elke seconde gelijk houdt. Het net werkt op een frequentie van 50 Hz. Schuift er een wolk voor een zonnepark, klopt een voorspelling niet of valt een centrale uit, dan raakt het evenwicht verstoord en verschuift de frequentie.

Leveranciers, producenten en grote verbruikers werken met een evenwichtsverantwoordelijke (BRP): een partij die haar portefeuille elk kwartier in evenwicht moet houden. Wat dan nog scheef zit, lost Elia op met reserves die ze vooraf koopt en met balanceringsenergie die ze in real time inzet. Wie snel stroom van het net kan halen of teruggeven, wordt daarvoor betaald. Een batterij kan allebei in een fractie van een seconde, en dat maakt ze erg geschikt.

Elia publiceert voor elk kwartier een onbalansprijs. Heeft het net te weinig stroom, dan is die prijs hoog; is er te veel, dan is ze laag of zelfs negatief. Op die schommeling proberen handelaars en batterijeigenaars te verdienen.

Wat is het verschil tussen FCR, aFRR en mFRR?

FCR, aFRR en mFRR zijn drie reserves die na elkaar reageren: in seconden, in minuten en binnen een kwartier. Voor een batterijeigenaar zit het verschil vooral in hoe snel je moet reageren en hoe je betaald wordt.

FCR wordt aangekocht in dagelijkse veilingen voor zes blokken van 4 uur, samen met netbeheerders uit negen Europese landen in de FCR Cooperation (ENTSO-E). Ook aFRR wordt grensoverschrijdend verhandeld sinds België aansloot bij het Europese platform PICASSO. Voor een bedrijf is het minimum van 1 MW het belangrijkste cijfer. Bijna geen enkele bedrijfsbatterij is zo groot, dus ze komt alleen via een pool op deze markten.

Kan je de batterij van je bedrijf inzetten op de onbalansmarkt?

Ja, op drie manieren: in een pool voor FCR of aFRR, via onbalanssturing, of via een dynamisch contract. In elk geval teken je met een marktpartij, niet met de netbeheerder.

Welke weg je ook kiest, iemand anders krijgt dan inspraak in wanneer je batterij laadt en ontlaadt. Dat is prima, zolang het contract de capaciteit beschermt die je eigen bedrijf nodig heeft.

Wat brengt een batterij op de onbalansmarkt op in 2026?

Niemand kan je een vast bedrag beloven: de opbrengst hangt af van de onbalansprijzen per kwartier, en die zijn rustiger geworden. Wees voorzichtig met elke offerte die een jaarbedrag geeft zonder vork en zonder kosten.

• PICASSO heeft de prijzen afgevlakt. Sinds 26 november 2024 deelt België aFRR met andere Europese landen. Inagro, het onderzoekscentrum voor land- en tuinbouw in West-Vlaanderen, ziet kleinere prijsschommelingen, kortere periodes van onbalans en "doorgaans een daling van de inkomsten".
• Elia veranderde haar aanpak in 2025. Sinds 23 juli 2025 zet ze veel meer aFRR en minder mFRR in, omdat grensoverschrijdende aFRR goedkoper is. Volgens Yuso lagen de inkomsten uit onbalanssturing in juli 2025 lager dan in elke andere maand van dat jaar.
• Meer batterijen dingen naar dezelfde markt. FEBEG, de federatie van Belgische elektriciteits- en gasbedrijven, telde in 2025 al meer dan 150 MW batterijen in België. Tegen 2030 verwacht ze 2,3 tot 2,6 GW.

Van de bruto-opbrengst gaan dan nog de kosten af:

• het deel voor de BSP of de leverancier;
• netkosten op elke kWh die je afneemt en injecteert;
• het verlies bij laden en ontladen;
• extra slijtage van de batterij;
• mogelijk een hogere piek op je aansluiting (volgende sectie).

Verhoogt handelen op de onbalansmarkt je nettarieven?

Ja. Je netkosten volgen je hoogste kwartier afname, en handelen op de onbalansmarkt zet net zulke pieken. Goedkope momenten zijn kort, dus de batterij laadt aan vol vermogen zolang ze duren.

Inagro beschrijft een landbouwer met een normaal verbruik tot 90 kW. Om zoveel mogelijk goedkope stroom te kunnen inkopen, verhoogde hij zijn toegangsvermogen tot 250 kW en plaatste hij een batterij. Als je alleen toegangsvermogen en piekvermogen meetelt:

Dat is bijna 19.600 euro per jaar meer dan in zijn oude situatie van 2024, nog voor er iets verdiend is op de markt. Op middenspanning betaal je het toegangsvermogen per kVA en de piek per kW, elk jaar opnieuw.

Op laagspanning in Vlaanderen werkt het capaciteitstarief op dezelfde manier, op kleinere schaal. Het kost in 2026 gemiddeld ongeveer 53,39 euro per kW per jaar (excl. btw). Voegt het laden voor de markt elke maand 40 kW toe aan je maandpiek, dan is dat ongeveer 2.136 euro per jaar. Alleen afname telt, dus ontladen verhoogt de piek nooit. Lees hoe je het capaciteitstarief voor je bedrijf berekent.

Welke taken gaan voor bij een batterij op je bedrijf (revenue stacking)?

Revenue stacking betekent dat één batterij uit meerdere taken opbrengst haalt, en op een bedrijf telt de volgorde. Taken die je elke maand geld besparen gaan voor; de markt vult de gaten.

• Je kwartierpiek verlagen. Elke kW minder op een piek die elke maand terugkomt, is in Vlaanderen ongeveer 53 euro per jaar waard. Lees hoe peak shaving met een batterij werkt.
• Je eigen zonnestroom opslaan. Een zelf verbruikte kWh vervangt stroom van 20 tot 25 cent; een geïnjecteerde kWh brengt ongeveer 2 cent op. Lees wanneer er een batterij hoort bij de zonnepanelen van je bedrijf.
• Kritieke verbruikers laten draaien bij stroomuitval, als het systeem voor noodstroom gebouwd is. Daarvoor moet er lading in reserve blijven, geen lege batterij.
• Meer vermogen leveren dan je aansluiting, zoals in Tielt, zodat een zwaardere aansluiting niet nodig is.
• Dan pas de markt: een dynamisch contract, onbalanssturing of een pool, met de capaciteit en de uren die overblijven.

Wanneer loont de onbalansmarkt voor je bedrijf, en wanneer niet?

Het is het bekijken waard als je batterij op voorspelbare uren capaciteit over heeft en je aansluiting ruimte heeft. Het loont niet als de batterij al volop werkt, of als handelen je piek omhoog duwt.

Een grote batterij die alleen gebouwd wordt om op het net te handelen, is een ander verhaal, meestal een apart project op netschaal. Lees daarvoor ons overzicht van BESS-batterijopslag voor bedrijven.

Wat vraag je aan een aanbieder voor je een flexibiliteitscontract tekent?

Stel deze zeven vragen voor je iemand met je batterij laat handelen. Een ernstige BSP of leverancier beantwoordt ze schriftelijk.

Hoe dimensioneren en sturen we een bedrijfsbatterij?

We dimensioneren de batterij op je eigen verbruik en stellen de sturing eerst in op de taken van je bedrijf. Marktinkomsten zijn daarna een optie die je kan toevoegen, niet de reden voor de grootte.

1. Stap 1: Stuur ons een jaar kwartierdata uit Mijn Fluvius, of je laatste facturen, samen met je plannen (zonnepanelen, laadpalen, machines).
2. Stap 2: Ontbreken er gegevens, dan kunnen we je verbruik eerst een korte periode meten.
3. Stap 3: Analyse en dimensionering: hoeveel piek je afvlakt, hoeveel zonnestroom je opslaat, welke noodstroom je nodig hebt.
4. Stap 4: Technisch ontwerp, installatie en indienststelling.
5. Stap 5: Monitoring en sturing. Onze software biedt Dynamic Control met eigen regels, een Piek & Dal programma, en Dynamic ESS (kwartiersturing). Dat laatste plant het laden op kwartierprijzen en weersvoorspellingen, voor dynamische contracten. Je volgt alles in de app en het VRM-portaal.

Onze bedrijfsbatterijen gaan van kmo-installaties tot modulaire systemen tot 1 MW, met monitoring en sturing inbegrepen. Bekijk hoe de monitoring- en sturingssoftware werkt.