Schrijnwerkerij of zagerij op een kleine aansluiting?

Vaak wel. Veel schrijnwerkerijen, kleine zagerijen en betoncentrales hebben niet meer energie nodig, maar meer vermogen op enkele momenten. Spreid eerst het opstarten en zet een frequentiesturing op de afzuiging en de zwaarste motoren. Daarna kan een semi off grid systeem de pieken uit een batterij leveren, met je bestaande aansluiting als lader. Draait de zware last de hele dag voluit, dan blijft een zwaardere aansluiting of een cabine het eerlijke antwoord.

Je hebt een schrijnwerkerij, een zagerij of een betoncentrale. Om zeven uur start de afzuiging, de schaafmachine volgt, iemand zet de formaatzaag aan en de compressor slaat aan. De hoofdschakelaar springt, of het licht knippert. Of Fluvius antwoordt op je aanvraag voor de nieuwe freesmachine of de grotere menger: je hebt een zwaardere aansluiting nodig, misschien een eigen cabine. Eigenaars beschrijven online dezelfde muur. Een hobbyschrijnwerker startte "de stofzuiger en zette de tafelzaag er meteen achter aan". De omvormer viel uit voor de zaag op toeren was. Een elektricien op een Frans forum wilde een oude zagerij aansluiten met een motor van 30 pk. Het antwoord: "on ne peut pas démarrer le gros moteur en direct", de grote motor kan niet rechtstreeks starten.

Wat pijn doet, staat niet op je factuur. Je dreigt jarenlang te betalen voor gereserveerd vermogen, omdat vier machines toevallig in dezelfde minuut starten. En de afzuigventilator, de machine waar niemand aan denkt, draait de hele dag op volle toeren, ook als er maar één zaag werkt.

Een vlasverwerkingsbedrijf in Wielsbeke had de extreme versie: door één zware verbruiker was op papier een grote cabine op middenspanning nodig. Vandaag start een generator die machine en blijft hij draaien tijdens het werk, zoals ook bij een betoncentrale gebruikelijk is. De generator wordt iets extra belast om de batterij te laden. Met 3 x 8 kVA laadvermogen en 30,8 kWh opslag voorziet die de rest van de dag in stroom. Dit artikel kijkt naar de hele site: wat in deze drie sectoren de piek maakt, en wat je in welke volgorde oplost.

Waarom botst een schrijnwerkerij, zagerij of betoncentrale op de grens van haar aansluiting?

Omdat het vermogen in korte, zware blokken komt, niet als een gelijkmatige stroom. Een paar grote motoren starten kort na elkaar, de afzuiging draait met allemaal mee, en de aansluiting moet op dat moment de som dragen. De rest van de dag gebruikt dezelfde site soms maar een fractie daarvan.

Een voorbeeld, geen klantcase. Een schrijnwerkerij heeft een afzuigventilator van 11 kW, een schaafmachine van 7,5 kW en een freesmachine van 5,5 kW. Tel daar een formaatzaag en een compressor van elk 5,5 kW bij. Samen is dat ongeveer 35 kW, plus verlichting, verwarming en het kantoor. Een aansluiting van 3 x 400 V 63 A levert ongeveer 44 kVA, dus er blijft weinig ruimte over. Tel daar de aanloopstromen van de volgende paragraaf bij, en de hoofdschakelaar heeft geen marge meer.

In Vlaanderen beslist Fluvius voor een aansluiting tussen 25 en 250 kVA tussen laag- en middenspanning. Boven 250 kVA is het altijd middenspanning met een eigen cabine (Fluvius, aansluittarieven). Wat elk spanningsniveau voor je bedrijf verandert, lees je in ons artikel over hoogspanning of laagspanning voor een bedrijf.

Wat verbruikt het meeste stroom in een schrijnwerkerij of zagerij?

Meestal de stofafzuiging, omdat ze het langst draait op de hoogste constante last. Een schaafmachine of zaag werkt telkens enkele minuten. De afzuigventilator draait vaak van de eerste tot de laatste snede, op volle toeren.

Daarmee heb je twee verschillende vragen, en veel zaakvoerders halen ze door elkaar. Energie (kWh) is wat je over de dag verbruikt; vermogen (kW) is wat je op één moment vraagt. De afzuiging bepaalt vooral je energiefactuur. Het opstarten en de momenten waarop alles samen draait, bepalen je piek, je hoofdschakelaar en de grootte van je aansluiting.

• Afzuigventilator: de grootste constante last in de meeste schrijnwerkerijen; ze draait zolang er een machine draait.
• Compressor: start en stopt op zijn drukschakelaar, vaak vele keren per uur, en elke start is een kleine piek.
• Schaaf-, frees- en zaagmachines: korte zware lasten, met een aanloopstroom ver boven hun draaistroom.
• Extra in een zagerij: hakselaars en ontschorsers met een zware start, banden die uren draaien en droogventilatoren die dag en nacht kunnen lopen.
• Betoncentrale: de menger en de banden in korte cycli, de ene lading na de andere, de hele dag.

Hoe bouwen opstarten en ploegen je kwartierpiek op?

Je nettarief in Vlaanderen telt je hoogste kwartier van de maand, dus wat telt is wat vijftien minuten samen draait. Een start van enkele seconden weegt weinig op dat gemiddelde. De afzuiging plus drie machines die hetzelfde kwartier doordraaien, wegen wel.

Fluvius omschrijft de maandpiek als "het hoogste kwartiervermogen van de maand". Voor kleine ondernemingen met een digitale meter gebruikt de factuur het gemiddelde van twaalf maandpieken, met een minimum van 2,5 kW (Fluvius, capaciteitstarief). Sites op middenspanning betalen per maand voor de helft op hun toegangsvermogen en voor de helft op hun werkelijke maandpiek (Fluvius, grootverbruiksmeting). Hoe je dat voor je site berekent, lees je in ons artikel over het capaciteitstarief voor bedrijven berekenen.

Ploegen maken het patroon voorspelbaar. De slechtste kwartieren zijn de start van de dag en de minuten na elke pauze, als iedereen tegelijk aanschakelt. Eén koude ochtend in januari, met de verwarming erbij, kan de piek zetten die je de volgende twaalf maanden betaalt. Ons artikel over piekverbruik in een bedrijf toont hoe je die momenten in je eigen data vindt.

Wat kun je doen voor je een batterij of een zwaardere aansluiting neemt?

Temper het opstarten, laat de afzuiging trager draaien en spreid de lasten. Die stappen kosten veel minder dan extra vermogen, en ze maken een latere batterij kleiner.

We plaatsen zelf frequentiesturingen als deel van een project. Bij een plantenkwekerij in Jabbeke zetten we ze op de zwaarste pompen, zodat die vlot lopen. De fysica van aanloopstroom, ster-driehoek en softstarters lees je uitgebreider in ons artikel over de aanloopstroom van een zware machine.

Wanneer draagt een batterij of semi off-grid systeem de rest?

Wanneer de pieken kort zijn en de aansluiting de batterij tussendoor kan bijladen. Dan levert een batterij met omvormers het extra vermogen op de drukke momenten, en je bestaande aansluiting laadt ze tijdens pauzes, avonden en nachten.

Zo werkt een semi off-grid systeem voor een kleine of middelgrote site op 3 x 400 V. Het is gebouwd voor aansluitingen tot 3 x 400 V + N, 63 A. In Jabbeke hield de kwekerij haar straataansluiting van 3 x 400 V 32 A. Die dient nu alleen als lader. Het systeem van 45 kVA en 92,4 kWh levert een zwaardere 63 A voor de pompen. De volledige berekening staat in ons artikel over meer vermogen zonder zwaardere aansluiting.

Twee grenzen bepalen de grootte. De omvormers moeten het hoogste moment dragen, inclusief de starts die na de frequentiesturingen overblijven. De batterij moet de energie van de drukke uren dragen, min wat het net bijlaadt. Zonnepanelen op een groot werkplaatsdak helpen tijdens de dagploeg. Maar de piek die je betaalt, valt vaak op een donkere winterochtend.

Grotere site, of al een zwaardere aansluiting? Dan kan een bedrijfsbatterij achter de aansluiting de pieken afvlakken, in modulaire systemen tot 1 MW. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over peak shaving met een batterij.

Die generatorroute past bij een zagerij of betoncentrale met één dominante machine, bijvoorbeeld op een site ver van een sterk net. Hoe een generator en een batterij het werk verdelen, lees je in ons artikel over een generator met batterij. In Maasmechelen werd een stroomgroep die alleen voor noodgevallen klaarstond, een lader voor het semi off-grid systeem, naast de straataansluiting.

Wanneer is een zwaardere aansluiting of een middenspanningscabine toch het juiste antwoord?

Wanneer de zware last het grootste deel van de dag draait, elke dag, en nog groeit. Een batterij verschuift energie in de tijd; ze maakt geen energie. Heeft de site acht uur of langer bijna haar volle vermogen nodig, dan moet die energie van het net of een generator komen.

Of een eigen cabine bouwen loont, is de vraag van ons artikel over een hoogspanningscabine of een batterij. Zit je al op middenspanning, met een transformator die te klein is voor een nieuwe lijn? Lees dan ons artikel over een transformator die te klein is.

Wat hebben we nodig om een systeem voor je werkplaats of centrale te berekenen?

We hebben je machinelijst nodig, hoe ze starten, wanneer ze draaien, en je meterdata. Daarmee zeggen we je wat je piek maakt, wat een frequentiesturing of een startvolgorde verandert, en of er nog een batterij nodig is.

1. Stap 1: Stuur ons de lijst van motoren met hun typeplaatje (kW, ampère) en startmethode: rechtstreeks, ster-driehoek, softstarter of frequentiesturing.
2. Stap 2: Beschrijf een normale dag: ploeguren, pauzes, welke machines samen draaien, en hoe afzuiging en compressor geschakeld worden.
3. Stap 3: Voeg je aansluitvermogen toe en een jaar kwartierdata van je digitale meter, of je piekwaarden.
4. Stap 4: Waar het kan, meten we de site een tijd, zodat omvormers, batterij en kabels op echte cijfers berekend worden.
5. Stap 5: We zetten de opties naast elkaar: frequentiesturingen en schuiven, een semi off-grid systeem, een bedrijfsbatterij of de zwaardere aansluiting. Je kunt ook alleen voor frequentiesturingen een offerte aanvragen.