Met een off-grid systeem ter plaatse: zonnepanelen laden overdag een batterij, en de batterij houdt 's nachts verlichting, borden en camera's aan. Openbare verlichting zonder stroomnet reken je op de langste winternachten. Een nieuwe aansluiting wint alleen als de kabel kort is en de grond makkelijk open kan.
Een fietsersbrug, een fietspad langs het water of een cameramast, en de dichtste aansluiting ligt honderden meters verder? Dan volgen een sleuf, een meterkast, een aanvraag bij Fluvius en wachten, voor een paar lampen.
De fietsersbrug tussen Waregem en Wielsbeke lag zeer ver van een eerste aansluiting. De scheepsverlichting en de straatverlichting draaien er op één off-grid systeem met bijkomende zonnepanelen.
Welke opties heb je voor openbare verlichting en camera's zonder stroomnet?
Zonder aansluiting op het net zijn er vier realistische routes. Welke past, hangt af van de afstand tot het net, het aantal verbruikers en hoe kritisch ze zijn.
Niet de stroom maakt het duur, maar de afstand. Een sleuf langs een dijk, onder een fietspad of dwars door een weg kost tijd, vergunningen en geld. Daarna betaal je elk jaar de vaste kosten van een aansluiting voor een klein verbruik.
| Route | Hoe het werkt | Past als | Let op |
|---|---|---|---|
| Nieuwe netaansluiting | Een kabel en een meter vanaf het dichtste punt van het net | Het net dichtbij ligt en de grond makkelijk open kan | Lange sleuven zijn traag en duur; elk jaar vaste kosten voor een klein verbruik |
| Autonome zonnelampen | Elke lichtmast heeft een eigen klein paneel, batterij en regelaar | Een paar losse lampen op een pad, zonder andere verbruikers | Elke lamp staat er in december alleen voor; geen gedeelde reserve; moeilijk om een camera of bord toe te voegen |
| Eén centraal off-grid systeem | Een veld panelen, één batterij en één omvormer voeden alle lampen, borden en camera's op de site | Meerdere verbruikers dicht bij elkaar, of verbruikers die nooit mogen uitvallen | Vraagt een ontwerp en een plek voor de batterij; de kabels vertrekken vanuit één punt |
| Generator | Een generator draait telkens als er stroom nodig is | Tijdelijke werken, of alleen als back-up | Niet voor lampen die elke nacht branden: brandstof, lawaai, onderhoud, diefstal |
Scheepsverlichting of een bewakingscamera mag niet zomaar uitvallen in de langste nacht van het jaar. Wat een lange kabel kost tegenover een batterij, rekenen we uit in ons artikel over netuitbreiding tegenover een batterij.
Gaat het om een gebouw zonder aansluiting, en niet om lampen en camera's? Lees dan wat je kunt doen bij nieuwbouw zonder netaansluiting.
Plan je verlichting of camera's ver van het net? We bekijken je site graag samen.
Straatverlichting op zonne-energie of één centraal off-grid systeem: wat past?
Autonome zonnelampen zijn prima voor één lamp op een rustig pad. Delen meerdere lampen, een bord en een camera één site? Dan is één centraal off-grid systeem makkelijker op maat te berekenen, op te volgen en draaiende te houden.
Autonome zonnelampen
- Eén lamp, één klein paneel op de mast
- Geen kabel tussen de lampen
- Elke lamp heeft een eigen reserve, en een eigen zwak punt
- Een camera of verlicht bord erbij betekent nog een losse unit
Eén centraal off-grid systeem
- Eén veld panelen en één batterij voor alles
- Gewone 230 V voor standaard ledarmaturen, borden en camera's
- Eén gedeelde reserve voor de langste nachten
- Op afstand gevolgd, met een melding als de batterij laag staat
Zo voedt een centraal off-grid systeem een brug of een fietspad
Welke onderdelen zo'n systeem nodig heeft, van panelen tot omvormer en batterij, lees je in onze gids over de onderdelen van een off-grid systeem.
Werkt verlichting op zonne-energie ook in een Belgische winter?
Ja, als ze op december berekend is. In die maand branden de lampen het langst en leveren de panelen het minst. Een systeem dat op zomercijfers berekend is, valt stil in de eerste lange, grijze week.
Wanneer openbare verlichting op de batterij draait (regio Waregem)
Rond de kortste dag is het ongeveer 16 uur donker, in juni minder dan 8 uur. De lampen hebben in de winter dus ongeveer dubbel zoveel energie per nacht nodig, terwijl de zon veel minder geeft.
Opbrengst van 1 kWp zonnepanelen per maand (Oost-Vlaanderen)
Dubbel zoveel nodig en een vierde van de opbrengst: dat gat moet een systeem voor openbare verlichting in de winter dichten. In de PVGIS-gegevens voor 2014 tot 2023 leverde 43% van de decemberdagen minder dan 0,5 kWh per kWp. De batterij moet een reeks van zulke dagen overbruggen.
Daarom krijgt een centraal systeem meestal meer paneelvermogen en batterijreserve dan een zomerberekening doet vermoeden. Led helpt: ORES verwacht dat de overstap naar led het verbruik van de openbare verlichting in een gemiddelde Waalse gemeente met ongeveer 70% verlaagt. Minder watt per lamp betekent een kleiner systeem voor dezelfde lampen.
Tip
Vraag je installateur naar de cijfers voor december, niet alleen naar het jaartotaal. Een ontwerp dat alleen de kWh per jaar toont, zegt niets over de langste nachten.
Kan een camera zonder stroomnet dag en nacht werken?
Ja, op zonnepanelen en een batterij. Een camera, een router en signalisatie zonder stroom zijn kleine maar constante verbruikers: ze draaien 24 uur per dag, ook in het donker. Daarom wegen ze even zwaar op de batterij als de verlichting.
Een losse batterijcamera met een klein paneel werkt voor één plek die je af en toe bekijkt. Delen meerdere camera's, een 4G-router en verlichting één mast of site? Dan is één systeem met één reserve betrouwbaarder dan losse batterijen die elk op hun eigen moment leeg raken.
Hetzelfde geldt voor een site waar maar af en toe iemand komt. Een generator die alleen draait als er iemand is, geeft tussendoor geen stroom: de camera's vallen net uit als er niemand is. Een bewakingscamera op zonne-energie met een batterij blijft ook in de lege weken aan.
Meer over sites die maar een deel van de tijd gebruikt worden, lees je in ons artikel over stroom voor een vakantieverblijf zonder aansluiting.
Twijfel je hoe groot je systeem moet zijn?
Vertel ons welke lampen, borden en camera's moeten werken, en hoeveel uur. We berekenen de panelen en de batterij op december, niet op juni.
Hoe hou je een off-grid systeem in het oog waar niemand langskomt?
Op afstand. Je volgt het systeem vanop kantoor en krijgt een melding voor de batterij te laag staat. Dat telt op een brug of een fietspad waar niemand elke avond de lampen controleert.
- Monitoring in real time. In de app en het Victron VRM-portaal zie je de lading van de batterij, de productie van de panelen en het verbruik.
- Een melding bij een lage batterij. Je kunt een notificatie instellen voor een lage batterijstand.
- Terugkijken per minuut, uur of dag. Je ziet wat het systeem op een bepaalde nacht deed.
- Een generator als back-up, als het moet. Mag een site geen enkel donker moment riskeren? Dan kan er een generator bij, die vanzelf start en stopt op de lading van de batterij.
Hoe een generator alleen als back-up meedraait, lees je in ons artikel over een generator met batterij. Wat de monitoring toont, staat op onze softwarepagina.
Wie is verantwoordelijk voor straatverlichting, en welke regels gelden?
In Vlaanderen is de openbare verlichting van de stad of de gemeente. Fluvius installeert, onderhoudt, herstelt en vervangt de lampen, en beheert ruim 1,2 miljoen lichtpunten.
Het gaat om de verlichting van wegen, paden, pleinen, bruggen, tunnels en waterlopen die een stad, een gemeente of een autonoom gemeentebedrijf beheert. Schrijft je gemeente een opdracht uit? Lees hoe de aanbesteding van een batterijsysteem verloopt.
- In Vlaanderen wil Fluvius de openbare verlichting die het beheert tegen eind 2028 van led voorzien.
- In Wallonië onderhoudt en exploiteert ORES ongeveer 460.000 lichtpunten voor de gemeenten. Tegen 2030 krijgen ze led.
- Eilandwerking (Vlaanderen). Een installatie die op zichzelf draait, zonder net, met een omvormer van 800 VA of meer, meld je bij de Vlaamse Nutsregulator.
- AREI-keuring. Het AREI (het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties) geldt met of zonder net. Een erkend organisme keurt een nieuwe installatie voor ze in gebruik gaat.
- Scheepsverlichting en signalisatie. De waterwegbeheerder of wegbeheerder bepaalt de eisen voor signalen op zijn infrastructuur. Spreek ze af voor het ontwerp: zij bepalen welke lampen nooit mogen uitvallen.
Let op
Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Op een privésite, zoals een bedrijfsparking of een toegangspoort, ben je zelf eigenaar en beheerder. In Brussel vraag je het na bij Sibelga. Privacyregels voor camera's zijn een aparte vraag, los van de stroomvoorziening.
Wanneer is een off-grid systeem niet de juiste keuze?
Ons oordeel
Een off-grid systeem past bij lampen, borden en camera's die op één plek blijven, ver van het net, en elke nacht moeten werken. Ligt er een aansluiting voor de deur, dan is het net meestal eenvoudiger. Voor grote verbruikers, zoals verlichte sportvelden of verwarmde gebouwen, zijn semi-off-grid of een aansluiting logischer. Voor één lamp op een rustig pad volstaat een autonome zonnelamp.
Veelgestelde vragen
Kan het systeem later nog op het net aangesloten worden?
Ja, op een generator of op het openbare net. Handig als er bijvoorbeeld een straat naast komt.
Hoe lang gaat de batterij van een camera op zonne-energie mee?
Dat hangt af van de reserve die je voorziet voor donkere dagen. Voor meerdere camera's, een router en verlichting op één site is één centraal systeem met één reserve en monitoring betrouwbaarder.
En verlichting en camera's op tijdelijke werken?
Voor een werf of wegenwerken die maanden duren, geen jaren, past een mobiele oplossing beter dan een vast systeem. Ons artikel over de werfbatterij toont hoe een batterij een kleine aansluiting of generator aanvult.
Wie ontwerpt en installeert dit in België?
Kies een installateur met een eigen studiebureau en referenties die hij kan tonen. YouPower uit Zele ontwerpt, installeert en monitort off-grid en semi-off-grid systemen in Vlaanderen en Wallonië, als Victron Energy Certified Partner.
Wil je weten wat je site nodig heeft?
Vertel ons waar de brug, het pad of de mast staat, wat er moet werken en hoeveel uur. Een van onze ingenieurs zegt je eerlijk of een off-grid systeem, een netaansluiting of gewone zonnelampen het meest zin hebben.
- Je stuurt wat je hebt. Een plan van de site en de lampen, borden en camera's met hun vermogen. Daarbij de uren dat ze moeten werken, en de offerte van de netbeheerder als je die hebt.
- We meten waar het kan. Waar verbruikers al bestaan, bepalen het werkelijke verbruik en de pieken over een periode de maat van alles.
- Ons studiebureau berekent het systeem. Het type, aantal en de plaats van de panelen, de omvormers, de batterij en, als het nodig is, de generator.
- We bouwen, testen en starten op. We voeren de volledige installatie zelf uit.
- Je volgt het op afstand. Je ziet het systeem in real time in de app, met meldingen. Onze dienst na verkoop volgt op, en we zijn 24/7 bereikbaar.
Bronnen
- youpower.be/nl/referenties/off-grid-systemen/94-fietsersbrug-waregem-wielsbeke
- youpower.be/nl/producten/off-grid
- youpower.be/nl/software
- youpower.be/nl/over-ons
- fluvius.be/nl/openbare-verlichting-particulier/straatverlichting
- ores.be/eclairage-public-de-ma-commune
- vlaamsenutsregulator.be/elektriciteit-en-aardgas/netbeheer/directe-lijnen-en-leidingen-ges
- economie.fgov.be/nl/themas/energie/bronnen-en-dragers-van-energie/elektriciteit/veiligheid
- re.jrc.ec.europa.eu/pvg_tools/en/
- sunrise-sunset.org/
- victronenergy.com/media/pg/Cerbo_GX/en/gx---generator-auto-start-stop.html