Ja. Een off grid systeem is een elektrische installatie zoals elke andere, dus de AREI-keuring voor de ingebruikname geldt volledig. De netregels van Fluvius gelden alleen als je aangesloten bent. Een eilandinstallatie met een omvormer van 800 VA of meer meld je wel bij de VNR. Keuring en melding zijn twee aparte plichten.
Misschien las je al dat off-grid niet gekeurd hoeft te worden. Op het ene forum staat dat, op het andere dat alles gekeurd moet worden. Fluvius zegt dat het je installatie niet hoeft te kennen, dus niemand vraagt ooit een keuringsverslag. En dan vraagt je brandverzekeraar net dat verslag.
Het risico is geen boete, maar de dag dat er iets misloopt. Zonder verslag kan je niet aantonen dat de installatie veilig was toen ze startte. En vindt de keurder inbreuken, dan mag de installatie niet in gebruik tot ze opgelost zijn.
Onze projecten gaan hier elke keer door. Een volledig off-grid site in As draait op zonnepanelen, een batterij en een aggregaat op propaangas (24 kVA, 30,8 kWh). Een privéschool in Incourt draait volledig off-grid op nieuwe zonnepanelen, een batterijsysteem en een generator. Voor het AREI zijn het elektrische installaties zoals een huis aan het net.
Moet een off-grid installatie gekeurd worden volgens het AREI?
Ja. Elke laagspanningsinstallatie wordt gekeurd voor de ingebruikname, zelfs als een vaste, verplaatsbare of mobiele stroomgenerator ze voedt. Zo staat het in het AREI, afdeling 6.4.1. Er is geen netaansluiting nodig om de regel te laten gelden.
Het AREI zegt ook waar je installatie begint. Met het net begint ze aan het aansluitpunt. Zonder net hoort de bron zelf bij de installatie. De omvormer, de batterij en het aggregaat vallen dus allemaal onder de keuring.
Er is één smalle uitzondering. Installaties op zeer lage gelijkspanning, enkel gevoed door batterijen of zonnecellen, hoeven niet gekeurd te worden voor de ingebruikname. Voor een bedrijf geldt dat alleen voor kleine batterijen buiten het AREI-hoofdstuk over industriële batterijen. Een 12 V-lampje in het tuinhuis kan eronder vallen. Een off-grid systeem op 230 V niet.
| Situatie | Keuring voor de ingebruikname? |
|---|---|
| Off-grid woning, boerderij of bedrijf met een omvormer op 230 V of 400 V | Ja |
| Site die op een aggregaat draait | Ja, het AREI noemt stroomgeneratoren uitdrukkelijk |
| Zeer lage gelijkspanning, enkel batterijen of zonnecellen, geen omvormer | Nee, tenzij de batterijen onder het hoofdstuk industriële batterijen vallen |
| Later een kring, batterij of aggregaat toevoegen | Ja, voor het toegevoegde deel |
Waarom hoor je dat off-grid niet gekeurd hoeft te worden?
Omdat twee soorten regels door elkaar lopen. De netregels van Fluvius en Synergrid (de federatie van netbeheerders) gelden alleen voor installaties die op het net aangesloten zijn. Het AREI is een federaal veiligheidsreglement en geldt voor elke installatie.
Zegt een netbeheerder dat een eilandinstallatie hem niet aanbelangt, dan klopt dat voor de netregels. Over het AREI zegt het niets. Wie de vraag online stelt, krijgt antwoorden uit beide werelden, en zelfs vakmensen spreken elkaar tegen.
Let op
Zei iemand je dat je off-grid installatie geen keuring nodig heeft? Vraag waar dat staat. De tekst van het AREI is openbaar: hoofdstuk 6.4 van Boek 1 regelt de keuring voor de ingebruikname.
Moet je een off-grid installatie melden bij Fluvius of de VNR?
Een eilandinstallatie met een omvormer van 800 VA of meer meld je bij de Vlaamse Nutsregulator. De VNR, vroeger de VREG, is de Vlaamse energieregulator. Hij heeft een eigen meldingsformulier voor installaties in eilandwerking.
Eilandwerking heeft een precieze betekenis. Volgens de VNR werkt zo'n productie-installatie normaal zonder koppeling met een openbaar net: het distributienet, het plaatselijk vervoernet of het transmissienet. Mobiele installaties vallen erbuiten.
Dezelfde VNR-pagina stuurt een directe lijn op eigen site naar Fluvius, binnen 30 dagen na de ingebruikname. Die weg is voor productie-installaties op een site die op het net aangesloten is.
Wie moet je installatie kennen?
Hou je je aansluiting en zet je er een batterij achter, zoals bij een semi off grid systeem? Dan ben je netgebruiker. Sinds 1 januari 2017 moet elke netgebruiker een opslagsysteem melden aan Fluvius. Onder 25 kVA doe je dat in Mijn Fluvius; grotere installaties gaan via een netstudie.
De melding bij de VNR is een Vlaamse regel. Voor een site in Wallonië lees je in ons artikel over een energieautonoom huis bouwen in Wallonië wat ORES moet weten als je aangesloten blijft. De AREI-keuring geldt in de drie gewesten.
Wat controleert de keurder bij een off-grid installatie?
De keurder controleert de hele installatie spanningsloos: de papieren, een visuele controle, beproevingen en metingen. Dat doet een erkend organisme ter plaatse.
Bij een off-grid installatie krijgen vier punten extra aandacht:
Beveiliging die werkt op je eigen bron
De bescherming tegen elektrische schokken moet volgens het AREI ook werken als één bron alleen alles voedt. Een omvormer of een klein aggregaat levert bij kortsluiting veel minder stroom dan het net. De beveiliging moet daarop gekozen zijn.
De aardverbinding
De keurder meet de spreidingsweerstand. Zonder net draagt je eigen aardelektrode alle bescherming.
De isolatie van elke kring
De isolatieweerstand wordt per kring gemeten. Bij een testspanning van 500 V moet ze minstens 500 kilo-ohm zijn.
De schema's tegenover de werkelijkheid
Het verslag bevestigt dat de installatie overeenkomt met de eendraadschema's en situatieschema's. In een woning verzegelt de keurder de hoofdverliesstroomschakelaar en tekent hij de schema's.
Bedrijven moeten nog een hoofdstuk volgen. De AREI-regels voor industriële batterijen gelden voor batterijen vanaf 300 Wh of boven 120 V, en voor laders vanaf 200 VA. Batterijgroepen van meer dan 20 kWh staan in een batterijkast of in een ruimte die voorbehouden is aan de elektrische dienst.
Dat hoofdstuk vraagt ook borden aan de toegang: de nominale spanning, verboden toegang voor onbevoegden en het elektrisch gevaar. Batterijkasten hebben verluchtingsopeningen en zijn van onbrandbaar materiaal. Brandveiligheid, vergunningen en verzekering van de batterij lees je in ons artikel over brandveiligheid van een bedrijfsbatterij.
Hoe regel je de aarding van een off-grid installatie zonder net?
Off-grid doen je eigen aardelektrode en je eigen nulpunt het werk dat je anders met het net deelt. Daarom kijkt de keurder eerst naar de aarding.
Is de funderingssleuf van een nieuwe woning minstens 60 cm diep? Dan eist het AREI een aardingslus op de bodem van die sleuf, onder de buitenmuren. De spreidingsweerstand van een huishoudelijke installatie blijft onder 100 ohm. Voor bedrijven vraagt het AREI een aardverbinding volgens de regels van goed vakmanschap.
In eilandwerking maakt de omvormer de nulgeleider. Een Victron MultiPlus-II heeft bijvoorbeeld een aardingsrelais dat de nul met het chassis verbindt als er geen externe wisselspanning is. Zo blijft de verliesstroomschakelaar werken als de omvormer alleen het huis voedt.
Tip
Bouw je nieuw zonder aansluiting, zoals in Lokeren? Plan de aardingslus voor de funderingen gestort worden. Onder de muren krijg je ze achteraf niet meer.
Moet het aggregaat van een off-grid installatie ook gekeurd worden?
Ja. Een vast aggregaat hoort bij de installatie die het voedt, en het AREI noemt stroomgeneratoren in de regel over de keuring voor de ingebruikname. In de meeste off-grid ontwerpen start het pas als de batterij bijna leeg is.
In Zele draait een verhuurbedrijf van elektrische hefwerktuigen zonder enige netaansluiting. Het aggregaat is gepland voor ongeveer 5% van het jaarverbruik, vooral in de winter. In As speelt een aggregaat op propaangas die rol.
Een verplaatsbare of tijdelijke installatie volgt strengere regels. Ze wordt gekeurd voor elke ingebruikname, en daarna elk jaar. Heeft het aggregaat geen eigen aardaansluiting, dan hoort de aarding die ter plaatse gemaakt wordt bij de keuring.
Ook de omschakeling tussen aggregaat en omvormer telt. Schakelaars werken op alle actieve geleiders en mogen bronnen niet ontijdig parallel schakelen. Heeft je aggregaat ook een omgevingsvergunning nodig? Ons artikel over vergunning en keuring van een aggregaat op je bedrijf behandelt VLAREM, Wallonië en Brussel. Voor het ontwerp zelf lees je hoe een generator en een batterij het werk verdelen.
Welke documenten heb je nodig voor de keuring van je installatie?
De keurder werkt met het dossier van je elektrische installatie, dus leg het klaar voor het bezoek. Het AREI zegt wat erin hoort, en voor een bedrijf is de lijst langer.
| Document | Woning | Bedrijf, boerderij, school |
|---|---|---|
| Eendraadschema's en situatieschema's | Ja | Ja |
| Keuringsverslag voor ingebruikname en latere controleverslagen | Ja | Ja, de laatste twee controlebezoeken |
| Documenten van het materieel, handleidingen, technische referenties | Ja | Ja, met conformiteitsverklaringen van de borden |
| Berekeningsnota's en risicoanalyses | Nee | Waar ze bestaan |
| Overzicht van de wijzigingen sinds het laatste bezoek | Korte beschrijving van kleine wijzigingen | Ja |
| Schriftelijke veiligheids- en reddingsinstructies | Veiligheidsvoorschriften voor het gebruik | Ja, beschikbaar voor het personeel |
Een woning bewaart het dossier in tweevoud. Een bedrijf houdt het ter plaatse en geeft het door aan een nieuwe eigenaar of uitbater. Een huurder kan een kopie vragen. Voeg voor een off-grid systeem de datasheets van omvormer, batterij en aggregaat toe: ze tonen welke bron de site voedt.
Hoe vaak wordt een off-grid installatie opnieuw gekeurd?
Na de eerste keuring hangt het periodieke bezoek af van het soort installatie, niet van het net. Een off-grid boerderij wordt even vaak gekeurd als een boerderij aan het net.
Jaren tussen twee periodieke keuringen
Een belangrijke wijziging of uitbreiding wordt gekeurd voor de ingebruikname, maar alleen het toegevoegde of gewijzigde deel. Een kring toevoegen in een woning is een belangrijke wijziging. Voor een bedrijf met dwingende operationele redenen mag die keuring binnen 30 dagen na de ingebruikname volgen. De keuring bij de verkoop van een woning gaat alleen over oudere installaties die nooit volledig gekeurd werden.
Plan je een off-grid site en wil je dat alles klopt voor de keurder komt? Bel ons of stuur een bericht.
Wordt een off-grid installatie van een bedrijf anders gekeurd dan een woning?
Ja. Een bedrijf, een boerderij of een school is een niet-huishoudelijke installatie en volgt strengere regels. Het periodieke bezoek komt om de 5 jaar in plaats van om de 25 jaar.
De eigenaar of uitbater heeft ook meer plichten. Hij houdt het dossier ter plaatse en geeft het aan de keurder voor elk bezoek. Hij onderhoudt de installatie en noteert elke test, zoals die van de verliesstroomschakelaars. Na een bezoek laat hij inbreuken zonder uitstel wegwerken.
De school in Incourt is een goed voorbeeld. Het is een privéschool voor leerlingen van 7 tot 18 jaar, enkel gevoed door zonnepanelen, een batterijsysteem en een generator. Voor een school is het off-grid systeem gewoon de elektrische installatie. Ons artikel over een school op eigen stroom behandelt de rest van zo'n project.
Wat gebeurt er als de keurder een inbreuk vindt?
Bij de keuring voor de ingebruikname mag de installatie, of het deel met de inbreuk, niet gebruikt worden tot het opgelost en opnieuw gekeurd is. Daarom hoort de keuring in de planning, niet na de verhuis.
Bij een periodiek bezoek werk je de inbreuken zonder uitstel weg en neem je maatregelen zodat ze geen gevaar vormen zolang je de installatie gebruikt. Hetzelfde organisme komt uiterlijk binnen het jaar terug. Na de verkoop van een woning heeft de koper 18 maanden om de inbreuken weg te werken.
Ons oordeel
Off-grid is geen manier om rond de regels te gaan. Je ruilt de netregels in voor je eigen verantwoordelijkheid. Is het plan een zelfgebouwde kast waar niemand voor wil tekenen, ga er dan niet mee off-grid. Een ontwerp dat vanaf de eerste tekening aan het AREI voldoet, kost minder dan een verbouwing na een afgekeurde keuring.
Wat gebeurt er als je ons vraagt naar een off-grid systeem?
We vertrekken van wat moet blijven draaien en plannen de installatie zo dat ze gekeurd kan worden.
- Stap 1: Je bezorgt ons de gegevens. Je verbruik, of een lijst van de geplande toestellen, en je grootste motoren en machines.
- Stap 2: We meten en rekenen. Ons studiebureau berekent de zonnepanelen, omvormers, batterij, generator en kabels voor je site.
- Stap 3: Installatie, en de keuring voor de ingebruikname.
- Stap 4: Je volgt alles live. Je ziet productie, opslag en verbruik in de app.
- Stap 5: Het systeem groeit mee. Je kan uitbreiden met extra panelen, opslag of een andere energiebron.
Onze off-grid systemen voeden woningen, boerderijen, scholen en bedrijven zonder netaansluiting. Welke onderdelen erin zitten en hoe ze samenwerken, lees je in ons artikel over de onderdelen van een off-grid systeem.
Veelgestelde vragen
Heeft mijn brandverzekeraar een keuringsverslag nodig voor een off-grid installatie?
Polissen verschillen, dus lees de voorwaarden van de jouwe. De keuring is sowieso een wettelijke plicht, en het verslag bewijst dat de installatie veilig was toen ze startte. Bewaar het in het dossier van de installatie.
Vervangt de melding bij de VNR de keuring?
Nee. De melding laat de Vlaamse regulator weten dat er een eilandinstallatie bestaat. De keuring controleert de veiligheid volgens het federale AREI. Je hebt beide nodig.
Mag een gebouw zonder netaansluiting?
Dat is een vraag voor je vergunning en je gemeente, niet voor de installateur. Stel ze vroeg. Onze artikels over nieuwbouw zonder netaansluiting en off-grid voor bedrijven gaan dieper in op die vraag.
Moet ik opnieuw laten keuren als ik later batterijen bijplaats?
Een belangrijke uitbreiding wordt gekeurd voor de ingebruikname, beperkt tot het toegevoegde deel. Een kring toevoegen is voor een woning een belangrijke wijziging. Vraag je installateur of je uitbreiding belangrijk is voor je ze inschakelt.
Kan ik een gewone thuisbatterij gebruiken voor een off-grid woning?
Alleen als ze gebouwd is om zelf een net te vormen. Ons artikel over welke thuisbatterij off-grid werkt legt het verschil uit.
Wil je een off-grid installatie die door de keuring komt?
Vertel ons wat er op je site moet draaien, en of er een netaansluiting in de buurt is. Een van onze ingenieurs legt uit hoe het systeem, de aarding en het aggregaat samengaan, en waar de keurder naar kijkt.
Bronnen
- FOD Economie: AREI Boek 1, installaties op laagspanning en op zeer lage spanning (2026)
- FOD Economie: soorten controles van huishoudelijke elektrische installaties
- FOD Economie: soorten controles van niet-huishoudelijke elektrische installaties
- Vlaamse Nutsregulator: directe lijnen, gesloten distributienetten en eilandwerking
- Vlaamse Nutsregulator: woordenlijst, eilandwerking
- Fluvius: opslagsysteem aanmelden