Noodstroom voor kritieke infrastructuur: wat moet het kunnen?

Een kritieke site heeft noodstroom nodig die zonder onderbreking overneemt en draait voor het aantal uren dat je vastlegt. Er hoort ook een tweede lijn bij als de eerste faalt, en het systeem moet zijn eigen toestand melden. Onze gids over de juiste noodstroomvoorziening vergelijkt UPS, aggregaat en batterij voor de gewone gevallen. Voor zendmasten, straalverbindingen en meldkamers is een bedrijfsbatterij de snelle, stille eerste lijn. Een aggregaat of een tweede batterij dekt de lange uren.

Je beheert een site waar anderen op rekenen. Een straalverbinding op een mast, het alarm van een pompstation, een meldkamer, een toren op een vliegveld. "De UPS vangt dat wel op", zegt iedereen. Tot op een ochtend het net wegvalt, en niemand weet voor hoe lang.

Het risico is niet de stroomuitval zelf, maar het verschil tussen waarvoor de noodstroom gebouwd is en wat de uitval vraagt. Een UPS voor een nette shutdown van tien minuten. Een aggregaat dat sinds de laatste test niet meer gestart is. Een alarm dat de technieker moest bereiken, via net dat gsm-netwerk dat al plat ligt. In september 2024 begonnen bij een stroomstoring in de Rotterdamse haven de zendmasten uit te vallen en hadden gsm's geen bereik meer, meldde Rijnmond. Tijdens de Iberische black-out van april 2025 vielen de communicatiesystemen grotendeels uit, schrijft het Nederlandse instituut NIPV.

Publieke infrastructuur is voor ons niet nieuw. Op de fietsersbrug tussen Waregem en Wielsbeke lag de eerste netaansluiting zeer ver. De scheepsverlichting en de straatverlichting draaien op ons off-grid systeem met zonnepanelen. In Maasmechelen stond een stroomgroep voor noodgevallen ongebruikt, tot ons semi off-grid systeem van 24 kVA met 30,8 kWh batterij hem nuttig maakte. In onze mediasectie vind je ook een video over een back-upsysteem voor een verkeerstoren op een luchthaven.

Wat is kritieke infrastructuur in België, en valt jouw site eronder?

Twee wetten bepalen het: de Belgische NIS2-wet over netwerk- en informatiebeveiliging, en de CER-wet over kritieke entiteiten. De CER-wet dateert van 19 december 2025. Beide gaan onder meer over energie, vervoer, digitale infrastructuur en water. Het Nationaal Crisiscentrum noemt aanbieders van elektronische communicatienetwerken, luchthavens en luchtverkeersleiding bij de gedekte activiteiten.

Kritieke entiteiten onder de CER-wet moeten een weerbaarheidsplan met weerbaarheidsmaatregelen hebben. Artikel 18 van die wet vraagt maatregelen om te herstellen van incidenten, rekening houdend met bedrijfscontinuïteit. De Europese NIS2-richtlijn noemt stroomuitval uitdrukkelijk als een gevaar waartegen de beveiligingsmaatregelen moeten beschermen.

Val je onder geen van beide wetten? Dan werkt dezelfde logica nog altijd als sjabloon. Ons artikel over het afschakelplan en wat een bedrijf moet doen legt uit wie onder NIS2 valt en hoe het afschakelplan werkt.

Hoe lang werkt een zendmast bij een stroomuitval?

Vaak maar enkele minuten. Orange (Frankrijk) zegt dat zijn mobiele antennes tot 20 minuten na de start van een afschakeling blijven werken. De batterij in een zendmast is gebouwd om een korte onderbreking op te vangen, geen lange.

Voor een operator met duizenden sites is meer autonomie per mast een grote investering. Voor jou als gebruiker betekent het één ding. Bouw je eigen alarm of noodcommunicatie niet op de veronderstelling dat het gsm-netwerk langer meegaat dan jouw batterij. Het kan als eerste uitvallen.

Dat geldt voor elke kritieke site, niet alleen voor telecomoperatoren. Een pompstation dat zijn alarm per sms stuurt, een camera die via 4G doorstuurt, een technieker die gebeld moet worden. Plan een tweede weg voor het bericht: een vaste lijn, een eigen radioverbinding of satelliet. Het Amerikaanse agentschap CISA raadt precies zo'n spreiding van communicatiemiddelen aan.

Hoeveel uur autonomie heeft noodstroom voor kritieke infrastructuur nodig?

Zoveel uur als nodig tot het net terug is of een tweede bron heeft overgenomen, plus een marge. In België bestaat daar geen vast wettelijk getal voor. Je legt het vast in je risicoanalyse en je weerbaarheidsplan.

CISA, het Amerikaanse agentschap voor infrastructuurbeveiliging, geeft een bruikbare schaal. Zijn weerbaarheidsniveaus houden brandstof en andere voorraden aan voor ongeveer drie dagen, zeven dagen of zo'n 30 dagen. Het hoogste niveau mikt op helemaal geen ongeplande uitval.

Een batterij alleen haalt zelden dagen. Het gebruikelijke antwoord is gelaagd: een batterij voor de eerste uren, een aggregaat of een tweede netvoeding voor de dagen erna. De batterij overbrugt de tijd tot het aggregaat draait, en laat het aggregaat minder en gelijkmatiger werken.

Hoe bereken je de batterij voor een meldkamer of radiosite?

Vermenigvuldig het vermogen van de kritieke verbruikers met het aantal uren, en tel er een marge bij. De lijst met kritieke verbruikers is het moeilijke deel, niet de rekensom.

Een eenvoudig voorbeeld met ronde getallen. Een meldkamer die 3 kW verbruikt voor radio's, schermen, servers en netwerk, heeft 24 kWh nodig voor acht uur. Tel de koeling erbij die die toestellen binnen hun temperatuur houdt: dat is het verbruik dat men vergeet. Voeg dan een marge toe, want een batterij verliest capaciteit met de jaren en werkt minder goed in de kou.

Heb je nog geen metingen? Dan kunnen we eerst je verbruik meten met onze monitoringsoftware. Zo wordt de batterij berekend op echte gegevens, niet op een schatting.

Waarom draaien telecomsites op 48 volt DC, en wat betekent dat voor je noodstroom?

Telecomapparatuur werkt vaak op -48 volt gelijkspanning, met gelijkrichters en een batterijstring op dezelfde rail. De Europese norm ETSI EN 300 132-2 legt het normale werkbereik op die aansluiting vast tussen -40,5 en -57 volt.

Dat ontwerp heeft één voordeel: de batterij hangt rechtstreeks aan de apparatuur, dus er is geen omschakeling. Het zwakke punt is de autonomie. De batterijstring in een shelter is meestal berekend op een korte onderbreking.

Een groter batterijsysteem kan dat op twee manieren verlengen. Het kan de gelijkrichters aan de AC-kant voeden, alsof het net nooit weg was. Of een apart DC-systeem wordt op de 48 V-rail zelf vergroot. Welke keuze past, hangt af van de eigenaar van de apparatuur, de garantie op de telecomtoestellen en de plaats in de shelter. Stel die vraag voor iemand een systeem tekent.

Wat betekent redundantie bij noodstroom: N, N+1 of 2N?

Redundantie betekent dat één defect de site niet stillegt. N is net genoeg capaciteit, N+1 heeft één reserve-eenheid, en 2N verdubbelt de hele keten.

CISA raadt voor zijn hogere weerbaarheidsniveaus minstens twee noodstroombronnen aan. Voor de meest kritieke sites vraagt het twee onafhankelijke netvoedingen plus twee gescheiden noodstroombronnen. Twee verschillende technieken beschermen je beter dan twee dezelfde, want één defect of één brandstofprobleem treft ze niet allebei.

Ons project in Saint-Georges-sur-Meuse toont het gelaagde idee op een boerderij zonder netaansluiting. De boerderij werkte vroeger volledig op een stroomgroep. Met zonnepanelen en een systeem van 30 kVA met 46,2 kWh batterij dient de generator nu enkel als back-up.

Hoe bewaak je noodstroom op een onbemande site?

Met monitoring op afstand die alarm geeft voor de batterij leeg is, via een weg die tijdens de uitval blijft werken. Een site waar niemand komt, moet zichzelf melden.

Onze systemen volg je in de app en in het VRM-portaal. Ze tonen verbruik, opbrengst en de toestand van de batterij in realtime, en je kunt een alarm instellen bij een lage batterijlading. Voeg voor een kritieke site drie dingen toe.

1. Stap 1: Alarm op de gebeurtenissen die ertoe doen: net weg, batterij onder een grens, aggregaat niet gestart, temperatuur te hoog.
2. Stap 2: Stuur die alarmen langs twee wegen, bijvoorbeeld het vaste netwerk en een aparte gsm- of radioverbinding.
3. Stap 3: Test op vaste tijdstippen onder belasting. CISA raadt gepland onderhoud en belastingtests aan, met een verslag. Een zelftest zonder belasting bewijst weinig.

Welke service en welk onderhoud bij een bedrijfsbatterij horen, lees je in ons artikel over het onderhoud van een batterijsysteem voor bedrijven.

Wat vraagt een meldkamer of verkeerstoren van zijn noodstroom?

Geen omschakeltijd, zuivere stroom en geen enkel zwak punt. Radio's, schermen en servers mogen niet merken dat het net wegvalt.

Een aggregaat laat altijd een gat van enkele seconden terwijl het start. Een UPS of een batterijomvormer dicht dat gat. Volgens Victron neemt een MultiPlus-II over in minder dan 20 milliseconden, snel genoeg om computers te laten draaien.

Het verschil tussen een kleine UPS en een centrale batterij is de duur. Een UPS geeft meestal minuten voor een nette shutdown; een meldkamer moet blijven werken. Ons artikel over tientallen kleine UPS'en of één centrale batterij weegt de twee af. Het artikel over een manuele of automatische omschakelaar voor je aggregaat legt de overgang naar de tweede lijn uit.

Zorginstellingen hebben dezelfde vragen, met andere verbruikers. Lees wat een woonzorgcentrum of huisartsenpraktijk nodig heeft bij een stroomuitval.

Batterij, aggregaat of allebei voor kritieke infrastructuur?

Voor de meeste kritieke sites: allebei. De batterij voor de eerste seconden en uren, het aggregaat voor de dagen.

Voor afgelegen sites ver van elke kabel kunnen zonnepanelen met een batterij de hoofdvoeding zijn, zoals op de brug in Waregem. Ons artikel over openbare verlichting, signalisatie en camera's zonder stroomnet gaat dieper in op die sites. Plan je een aggregaat? Kijk dan eerst welke vergunning en keuring een noodstroomaggregaat nodig heeft. Zet je een grote batterij in een shelter of technische ruimte? Lees dan hoe brandveilig een bedrijfsbatterij is.

Wanneer is een batterij niet het juiste antwoord voor een kritieke site?

Als de site weken zonder net moet draaien en er geen plaats is voor zonnepanelen. Dan beslist de brandstoflogistiek, en is een aggregaat met een brandstofcontract de ruggengraat.

Nog twee gevallen. Eén klein toestel, zoals één radio of één router, is vaak beter af met de DC-noodvoeding die de leverancier zelf aanbiedt. En een datacenter op megawattschaal heeft eigen ontwerpnormen en gespecialiseerde ingenieurs. Daar is een batterij één deel van een veel grotere keten.

Wat gebeurt er als je ons vraagt noodstroom voor een kritieke site te ontwerpen?

We starten bij wat moet blijven draaien, hoe lang, en wat er gebeurt als de eerste lijn faalt.

1. Stap 1: Analyse en dimensionering. We lijsten de kritieke verbruikers op en meten ze waar gegevens ontbreken.
2. Stap 2: Technisch ontwerp. We kiezen de autonomie, het omvormervermogen, de redundantie en de overgang naar een aggregaat of tweede voeding.
3. Stap 3: Installatie en inbedrijfstelling.
4. Stap 4: Monitoring en opvolging, met alarmen zoals een lage batterijlading.

Onze batterijsystemen voor bedrijven gaan van kleine installaties tot modulaire systemen tot 1 MW, met monitoring en sturing inbegrepen.