Wanneer loont off-grid voor bedrijven in België?

Een zakelijk off-grid systeem loont wanneer drie dingen samenvallen. Het net is duur of niet beschikbaar op jouw site. Je verbruikt het meeste stroom overdag. En je aanvaardt een kleine reservebron voor de winter. Bij de twee projecten hieronder met een gepubliceerde terugverdientijd was dat 4 jaar (Lokeren) en naar verwachting 6,5 jaar (Van Zele). Zonder vermeden cabine ligt de terugverdientijd meestal rond 6 tot 8 jaar. Valt het meeste verbruik 's nachts of in de winter? Behoud dan de aansluiting en kijk naar semi-off-grid of een bedrijfsbatterij.

Heb je een boerderij, een werkplaats of een groeiend bedrijf, en zegt de netbeheerder dat je aansluiting niet mee kan groeien zonder middenspanningscabine? Of is er helemaal geen aansluiting waar je wilt bouwen? Dan is een off-grid systeem voor je bedrijf het bekijken waard.

Een melkveebedrijf in Lokeren zat precies in die situatie. Het groeide snel, en zijn elektriciteitsaansluiting moest mee groeien. Fluvius kon dat alleen aanbieden met een overstap naar middenspanning: een cabine, en een investering die het bedrijf voor niets anders nodig had. Het bedrijf stak dat budget in zonnepanelen, een windturbine en een batterij. Het kreeg nooit een middenspanningsaansluiting, en het project was binnen vier jaar terugverdiend, omdat de cabine er nooit kwam.

Wat houdt zakelijk off-grid in, en wat is het verschil met semi-off-grid?

Drie opstellingen worden vaak allemaal "off-grid" genoemd. Voor een bedrijf is het verschil belangrijk, want elke opstelling lost een ander probleem op.

Drie vragen bepalen welke opstelling bij jou past:

Is off-grid rendabel voor een bedrijf?

Zakelijk off-grid is rendabel wanneer een of meer van deze zes situaties op jouw site van toepassing zijn. Elk bedrijfsproject hieronder begon bij een van deze situaties.

• Er is geen aansluiting, of ze ligt ver weg. Een boerderij in St-Georges-sur-Meuse had geen elektriciteitsaansluiting in haar straat en draaide dag en nacht op een generator. De fietsersbrug tussen Waregem en Wielsbeke lag te ver van de dichtste aansluiting voor haar scheepvaartsignalisatie en straatverlichting.
• De netbeheerder vraagt een middenspanningscabine. Groeiende landbouwbedrijven in Lokeren en Tielt konden alleen meer vermogen krijgen door over te stappen naar middenspanning. Inagro schat een middenspanningscabine op gemiddeld 40.000 tot 75.000 euro, nog voor de andere kosten van een middenspanningsaansluiting.
• Je verbruikt veel stroom overdag. Een onderzoeks- en onderwijssite in Beernem betaalde meer dan 800 euro per maand voor elektriciteit, met een hoog verbruik overdag. Zonnestroom die je meteen gebruikt, is het meest waard.
• Je bouwt nieuw. Voor een nieuwe loods lopen de aansluitkosten op tot ongeveer 20.000 euro, nog voor er één zonnepaneel ligt.
• Je verbruik valt op vaste momenten. Een meditatiecentrum in Hechtel-Eksel verbruikt het meeste stroom in het weekend: het systeem laadt de hele week en levert in het weekend.
• Je draait nu al op een generator. Zonnepanelen en een batterij maken van een generator die 24 uur draait een back-up die alleen start als de batterij laag staat.

Welke bedrijven in België zijn al off-grid?

Deze off-grid bedrijven en organisaties tonen elk een andere reden om van het net te gaan.

Neem een kijkje bij de projecten: Special Renting Van Zele, melkveebedrijf Lokeren, Beveren-Melsele, Beernem, St-Georges-sur-Meuse, fietsersbrug Waregem, school in Incourt en Hechtel-Eksel. Voor scholen lees je of een school off-grid kan draaien op eigen stroom.

Het bekendste voorbeeld is Special Renting Van Zele. De nieuwe loods in Zele kreeg nooit een netaansluiting, en het bedrijf laadt zijn eigen elektrische vloot met overtollige zonnestroom. HLN noemde het het eerste bedrijf dat niet afhankelijk is van het externe elektriciteitsnet (lees het mediabericht).

Wat kost een off-grid systeem voor een bedrijf?

Er bestaat geen eerlijke prijs per kWh voor een off-grid systeem voor een bedrijf: twee sites met hetzelfde jaarverbruik kunnen heel andere systemen nodig hebben. De prijs hangt af van wanneer je stroom verbruikt, hoe groot je grootste motor is en hoeveel donkere dagen het systeem moet overbruggen. Daarom begint elk project met een voorstudie. Je betaalt voor:

• Zonnepanelen (kWp), gedimensioneerd op je jaarverbruik en de ruimte op dak of grond.
• Batterij (kWh), gedimensioneerd op je nachtverbruik en de slechtweerdagen die je moet overbruggen.
• Omvormervermogen (kVA): hoeveel vermogen het systeem op hetzelfde moment kan leveren. Het wordt gedimensioneerd op je piek en op de start van je grootste motoren, meestal driefasig.
• Een generator of andere tweede bron voor het wintergat, met automatische start en stop.
• Sturing en monitoring, om productie, opslag en verbruik in realtime te volgen.
• Installatie en AREI-keuring (het Belgische reglement voor elektrische veiligheid) voor het systeem in gebruik gaat.

Zet daar tegenover wat je vermijdt:

Daarbovenop komen de jaarlijkse factuur en de nettarieven. De onderzoekssite in Beernem betaalde ongeveer 10.000 euro per jaar voor de overstap.

Hoe het bedrijf dat aanpakte: lees het project van het melkveebedrijf in Lokeren.

Kan een off-grid systeem zware machines en driefasige motoren aan?

Ja, als het off-grid systeem gedimensioneerd is op de start. Off-grid is het draaiende verbruik zelden het probleem. De start is dat wel. Bij het starten trekt een elektrische motor even een veelvoud van zijn normale stroom. Het systeem moet die piek leveren zonder uit te vallen. Daarom dimensioneren we een bedrijfssysteem in kVA op de starts van pompen, compressoren, ventilatoren en melkkoeltanks. Voor een werkplaats of garage lees je hoe een off-grid werkplaats met compressor en lasapparaat werkt.

Heb je off-grid in de winter nog een generator nodig?

Ja. In België brengt zonnestroom alleen een off-grid site niet door de donkerste maanden. Bij Van Zele produceren de zonnepanelen over het jaar ruim genoeg. In de winter staat de batterij wel vaak laag. Vanaf december springt de generator een paar dagen bij, en januari is de slechtste maand. Het ontwerp rekende op de generator voor ongeveer 5% van de jaarlijkse vraag.

Wind helpt, omdat het in de winter meer waait. Daarom combineerde het bedrijf in Lokeren zon en wind. Wil je het zelf dimensioneren? Ons artikel over off-grid zonnepanelen met een batterij neemt je stap voor stap mee.

Hoe de generator alleen start als de batterij laag staat

Een regelaar bewaakt de batterij. Zakt de batterij onder een ingesteld niveau, dan start hij de generator. Is de batterij vol, dan stopt hij hem weer. Zo draait de generator een beperkt aantal uren per jaar in plaats van elke dag. Bij de boerderij in St-Georges-sur-Meuse is de generator die 24 uur per dag draaide nu alleen nog back-up.

Kan semi-off-grid een middenspanningscabine vermijden?

Ja, semi-off-grid kan een middenspanningscabine vermijden (vaak hoogspanningscabine genoemd). Veel bedrijven hoeven niet van het net af. Ze hebben meer vermogen nodig dan de aansluiting kan geven zonder cabine. Bij semi-off-grid draait de site op zonnestroom en de batterij, en blijft de netaansluiting alleen als lader.

• Landbouwbedrijf, Tielt. Uitbreiden zou middenspanning vereist hebben. De batterij levert nu het extra vermogen en het net laadt ze alleen op. Het bedrijf verwacht ongeveer 5% van zijn jaarverbruik van het net te halen. Systeem: 45 kVA en 123,2 kWh (project).
• Boomkwekerij, Jabbeke. Een aansluiting van 3x400 V 32 A en een nieuwe beregeningspomp; het voorstel was middenspanning, tegen een hoge prijs. Met semi-off-grid hield de kwekerij haar straataansluiting. Systeem: 45 kVA en 92,4 kWh.
• Vlasverwerking, Wielsbeke. Op het net draaien had een grote middenspanningscabine gevraagd. Systeem: 3 x 8 kVA en 30,8 kWh.

Semi-off-grid kan een goedkopere weg naar meer vermogen zijn dan een middenspanningscabine. Op onze pagina over semi-off-grid lees je hoe het werkt. Weigerde Fluvius een zwaardere aansluiting? Lees dan ons artikel over je opties als een zwaardere aansluiting geweigerd wordt. Twijfel je tussen een cabine en een batterij? Onze gids hoogspanningscabine of batterij zet de twee naast elkaar.

Mag je als bedrijf off-grid gaan in België?

Ja. Een bedrijf in België mag zijn site uitbaten zonder netaansluiting. Het systeem moet aan dezelfde veiligheidsregels voldoen als elke elektrische installatie, en omdat het zonder net draait, gelden er een paar extra stappen:

• Melding. Een installatie in eilandbedrijf (die op zichzelf draait, zonder net) met een omvormer van 800 VA of meer meld je aan de Vlaamse Nutsregulator.
• AREI-keuring. Het AREI (het Belgische reglement voor elektrische installaties) geldt met of zonder net. Een erkend organisme keurt een nieuwe installatie voor ze in gebruik gaat.
• Vergunning. Of een gebouw zonder aansluiting aanvaardbaar is, hangt af van de omgevingsvergunning en de lokale regels. Vraag het vroeg na bij je gemeente.
• Brandveiligheid. De richtlijnen van de brandweer voor batterijsystemen boven 20 kWh verkiezen een plaatsing buiten met duidelijke afstanden, en stellen strenge eisen aan een ruimte binnen.
• Later aansluiten. Een off-grid systeem kan later op het net aangesloten worden. Een batterij die parallel met het net werkt, meld je bij Fluvius, en boven 25 kVA volgt een netstudie.

Welke vragen stel je aan een off-grid installateur?

Een off-grid systeem voor een bedrijf is ingenieurswerk, geen product uit het rek. Met deze zeven vragen zie je snel wie weet waar hij mee bezig is.

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij off-grid?

• Dimensioneren op het jaartotaal. Een systeem dat op papier het jaar dekt, kan elke januari toch tekortschieten.
• De omvormer kiezen op het gemiddelde verbruik. De eerste start van een compressor of pomp doet hem uitvallen.
• De generator als centrale gebruiken. Zonder automatische sturing draait hij te vaak, op een slechte belasting en op dure brandstof.
• Uitbreiden met batterijen die niet bij elkaar passen. Verschillende batterijtypes of leeftijden zonder één batterijbeheersysteem werken elkaar tegen.
• Ervan uitgaan dat de zekeringen werken zoals op het net. Zonder net kan het systeem niet de enorme stroom leveren die een kortsluiting nodig heeft om een gewone automaat te laten afslaan. De beveiliging moet daarop ontworpen zijn.

Hoe ga je als bedrijf off-grid, stap voor stap?

1. Stap 1: Bezorg ons de feiten. Het antwoord van de netbeheerder als je dat hebt, twaalf maanden verbruik of een lijst van de geplande verbruikers, en je grootste motoren en machines.
2. Stap 2: Voorstudie. We vergelijken wanneer je stroom verbruikt met wat de zon op jouw site levert. Daarna dimensioneren we de batterij voor nachten en grijze dagen, en berekenen we hoeveel uren de generator zal draaien.
3. Stap 3: Kies de opstelling. Volledig off-grid, semi-off-grid of een batterij achter je aansluiting, met het omvormervermogen gedimensioneerd op je starts, meestal driefasig.
4. Stap 4: Installatie en keuring. We installeren, stellen in bedrijf en laten de installatie keuren voor ze in gebruik gaat.
5. Stap 5: Monitoring en groei. Je volgt productie, opslag en verbruik in realtime, en het systeem kan mee uitbreiden wanneer je bedrijf groeit.

Alles over onze off-grid systemen voor bedrijven, van componenten tot monitoring, vind je op de productpagina.

Moet jouw bedrijf off-grid gaan?

Voor een bedrijf is off-grid zinvol wanneer het net de dure optie is. Denk aan geen aansluiting, een lange kabel, of een cabine die je alleen voor extra vermogen nodig hebt. Dimensioneer op je motoren en op januari, houd een tweede bron voor de winter, en vergelijk met wat de aansluiting echt zou kosten. De projecten hierboven tonen dat die rekensom kan kloppen.

Lees verder: hoe je off-grid zonnepanelen met een batterij dimensioneert of wat je doet als Fluvius een zwaardere aansluiting weigert. Of ontdek hoe onze off-grid systemen voor bedrijven werken.