Medische apparatuur thuis: wat werkt bij stroomuitval?

Alleen toestellen met een eigen batterij blijven werken bij een stroomuitval, en alleen zolang die batterij meegaat. De rest valt stil zodra het net uitvalt. Een thuisbatterij met backup op een apart noodstroombord houdt de concentrator, de cycler, de matras, de koelkast en het internet automatisch draaiende. Spreek het medische deel eerst af met je arts en de leverancier van elk toestel.

Je vader slaapt met een zuurstofconcentrator. Je partner gebruikt een traplift, of je kind krijgt 's nachts sondevoeding via een pomp. Op Tweakers noemde iemand zijn redenen voor noodstroom: medische apparatuur, een traplift en een waterbed. Op Reddit schreef een ander dat een storing geen ramp is, "tenzij je iets in huis hebt wat altijd aan moet blijven".

Wat je makkelijk over het hoofd ziet: een stroomuitval legt meer stil dan het toestel zelf. De modem valt uit, dus een telefoon via VoIP of glasvezel zwijgt. Een personenalarm via mobiele data stuurt maar enkele minuten signaal. En de netbeheerder komt niet eerst naar jouw straat omdat iemand thuis van een toestel afhangt.

In een woning in Wetteren draait het hele huis driefasig op een batterij. Valt het openbare net uit, dan blijft alles in huis werken.

Welke medische apparatuur thuis valt stil bij een stroomuitval?

Elk toestel op netstroom valt stil, tenzij het een eigen batterij heeft of op noodstroom staat. De lijst is langer dan de meeste gezinnen denken.

Gezondheid.be somt hulpmiddelen op die bij een stroomuitval niet gebruikt of opgeladen kunnen worden. Het noemt het aërosolapparaat, de alternating matras, het aspiratietoestel, het autodialysetoestel en het hoog-laagbed. Ook de patiëntenlift, het personenalarm, de sondevoedingspomp, de traplift, de zuurstofconcentrator, de rolstoel en de scooter staan erop.

Bronnen voor de tabel: de lijst en de zorgtips komen van gezondheid.be. Zuurstof komt van het FAGG, dialyse van NIDDK, de traplift van Handicare.

Geeft Fluvius voorrang aan een woning met medische apparatuur?

Het stroomuitvaladvies van de Belgische netbeheerders bevat geen voorrangsregeling voor woningen met medische apparatuur. Fluvius zegt: "Gebruik je medische apparatuur die niet zonder stroom kan? Bel dan 112."

Via Mijn Fluvius krijg je een sms of e-mail bij de start en het einde van een stroomonderbreking. Heb je sms en e-mail afgevinkt, dan krijg je alleen bij geplande onderbrekingen een brief. In Wallonië vraagt ORES om een ongeplande onderbreking zo snel mogelijk te melden op 078/78.78.00. Geen van beide FAQ's over storingen vermeldt een voorrangslijst voor patiënten thuis.

Frankrijk heeft er wel een. Patiënten met een hoog vitaal risico kunnen zich laten registreren, en de netbeheerder verwittigt hen dan per brief vijf dagen vóór een geplande onderbreking. Zelfs daar schrijft het gezondheidsagentschap dat het systeem "niet garandeert" dat die patiënten gespaard blijven.

Zuurstofconcentrator bij stroomuitval: hoe lang gaat de noodfles mee?

Zo lang als haar inhoud toelaat, en een kleine fles is vaak te kort. Het FAGG vraagt dat elke gebruiker van een zuurstofconcentrator "een andere zuurstofbron" voorziet voor een stroompanne.

Dezelfde aanbeveling zegt: vraag je arts of de leverancier welke reservesystemen je nodig hebt. Gezondheid.be voegt toe dat de noodfles ongeveer 3 à 4 uur uitval moet overbruggen. De kleine flesjes van 400 liter volstaan dan meestal niet; de apotheker kan raad geven.

Hoeveel stroom gebruikt een zuurstofconcentrator? Een gangbaar model verbruikt gemiddeld 280 watt bij 3 liter per minuut. Het ziekenfonds betaalt zelfs een tegemoetkoming in de elektriciteitskosten: 1 euro per dag dat je een toestel gebruikt dat veel stroom verbruikt. Voor alleen een draagbare concentrator is dat 0,50 euro per dag.

Thuisdialyse bij een stroomuitval: wat heeft het toestel nodig?

Dat hangt af van het soort dialyse. Peritoneale dialyse met de hand (CAPD) gebruikt geen toestel; automatische peritoneale dialyse gebruikt een cycler die op stroom werkt.

Een cycler vult en leegt de buikholte drie tot vijf keer per nacht, terwijl je slaapt. Wie ervoor kiest, leert ook de wissels met de hand te doen, "in geval van een stroomstoring", schrijft het Amerikaanse nierinstituut NIDDK. Ook het autodialysetoestel staat op de Belgische lijst van hulpmiddelen die zonder stroom niet werken.

Gezondheid.be raadt thuisdialysepatiënten aan om een stroomuitval vooraf te bespreken met het dialysecentrum of de behandelende arts. Zij beslissen wat er met de behandeling gebeurt; een batterij beslist alleen of het toestel zijn stroom houdt.

Traplift, lift en hoog-laagbed bij een stroomuitval: wat gebeurt er met hulpmiddelen?

Een traplift met accu's blijft meestal een tijd werken; een alternating matras gaat plat zodra de stroom uitvalt. Bedden en liften blijven staan waar ze staan.

Handicare schrijft dat zijn trapliften accu's hebben, zodat ze ook tijdens een stroomuitval blijven werken. Hoeveel ritten je krijgt, hangt af van het model en de lading: vraag het de fabrikant. Een lift tussen twee verdiepingen valt stil. Daarom raadt ORES aan de lift te vermijden tijdens een geplande onderbreking.

Voor zorgmateriaal geeft gezondheid.be drie praktische tips vóór een aangekondigde afschakeling:

• Laad alles op wat een batterij heeft: sondevoedingspomp, scooter, rolstoel, draagbare concentrator.
• Zet een elektrisch bed in de gewenste stand voor de stroom uitvalt.
• Leg een matras onder een alternating matras, want die gaat plat zodra de stroom uitvalt.

Die tips werken als de onderbreking aangekondigd is. Een storm of een defect verwittigt niet, en valt vaak 's nachts. Dan blijft alleen apparatuur op noodstroom werken.

Personenalarm, telefoon en internet: kun je nog hulp roepen?

Alleen zolang het netwerk erachter stroom heeft. Een vaste telefoon via VoIP of glasvezel valt stil met de modem, en een personenalarm stuurt minuten tot uren signaal.

Proximus legt het duidelijk uit: een modem heeft netspanning nodig, dus internet, VoIP en tv vallen stil. Zijn gsm-antennes hebben batterijen voor minstens 2 uur. Zijn die leeg, dan lopen 112-oproepen via de antenne van een andere operator, zolang er een werkt.

Een thuisbatterij houdt je eigen modem, wifi en alarmcentrale onder stroom. Of de lijn erachter nog werkt, hangt af van het netwerk in je buurt. Houd dus ook een opgeladen gsm bij de hand, en vraag de leverancier van het alarm hoe het systeem een stroomuitval meldt. Wil je ook router en glasvezelkastje op noodstroom? Lees hoe je blijft thuiswerken tijdens een stroomuitval.

Welke toestellen komen op het noodstroombord, en wat voegt een thuisbatterij toe?

Zet alles op het noodstroombord waar iemands gezondheid van afhangt, plus koelkast, verlichting, verwarmingssturing en modem. De batterij neemt dan binnen 20 milliseconden over, snel genoeg om elektronica te laten doorwerken.

We kunnen je belangrijkste systemen en toestellen apart op de batterij aansluiten. Of het hele huis draait op de batterij, zoals in Wetteren. Een eenfasige woning in Sint-Niklaas draait op full back-up. Valt het net uit, dan houden de zonnepanelen en de batterij het huis onder stroom.

Drie instellingen zijn belangrijker dan de grootte van de batterij:

• Een reserve die nooit voor besparing gebruikt wordt. Victron ESS heeft een minimale laadtoestand waar de batterij alleen onder gaat als het net uitvalt.
• Een melding op je gsm. In Kapellen krijgt de eigenaar meldingen op zijn gsm, bijvoorbeeld als de batterij laadt via het net.
• Een plan voor dagen, niet voor uren. Bij een lange uitval kan een aggregaat de batterij opladen: lees of een aggregaat je thuisbatterij kan opladen.

Hoe lang houdt dat? Een concentrator van 280 watt verbruikt ongeveer 6,7 kWh per 24 uur. Een batterij van 15,4 kWh, zoals in Wetteren of Sint-Niklaas, bevat dat op papier ruim twee keer. Koelkast, verlichting en verwarming delen dezelfde batterij, dus reken met alles op het noodstroombord.

Het FAGG vraagt ook om een concentrator niet met een verlengsnoer te gebruiken. Een noodstroombord voedt de gewone stopcontacten, dus er hoeft geen kabel over de vloer naar een powerstation. Hoe zo'n bord gebouwd wordt, lees je in hoe een full no-break woning aangesloten wordt.

Wanneer is een thuisbatterij niet het juiste antwoord?

Als het toestel iemand in leven houdt en de medische reserve nog niet geregeld is. Dan komt de reserve van de leverancier eerst, en de batterij daarna.

Andere gevallen waarin ze niet de eerste stap is:

• Eén klein toestel, een paar uur per nacht: vraag de leverancier eerst naar een batterij voor het toestel zelf.
• Een korte, tijdelijke zorgperiode: de reserve van de leverancier en een opgeladen gsm kunnen volstaan.

Heb je een praktijk of een woonzorgcentrum in plaats van een woning? Lees dan welke noodstroom een woonzorgcentrum, huisartsenpraktijk of apotheek nodig heeft.

Hoe zetten we noodstroom op voor een woning met medische apparatuur?

We vertrekken van de lijst toestellen en je langste stroomuitval, niet van een batterijgrootte. Ons team telt drie gecertificeerde batterij-experts.

1. Stap 1: Je maakt een lijst van elk toestel met zijn typeplaatje, en wat de leverancier zegt over de eigen batterij en de reserve.
2. Stap 2: We meten je verbruik en beslissen: een apart noodstroombord, of de hele woning op de batterij.
3. Stap 3: We kiezen omvormer en batterij voor het noodstroombord en stellen de reserve in. Waar een uitval dagen kan duren, voorzien we een ingang voor een aggregaat.
4. Stap 4: We installeren en nemen het systeem in dienst. In de gratis VRM-app en het portaal zie je de batterij aan het werk, ook tijdens een stroomuitval.

Heb je ook pompen in de kelder of een put? Lees dan welke pompen moeten blijven draaien bij een stroomuitval. Of bekijk wat onze thuisbatterijen doen als het net uitvalt.