Welke noodstroom heeft een woonzorgcentrum of huisartsenpraktijk nodig?

Noodstroom voor een woonzorgcentrum of huisartsenpraktijk zet alles wat mensen beschermt op een bron die vanzelf overneemt. Denk aan zuurstof, de beloproep, noodverlichting, verwarming en de medicijnkoelkast. Onze gids over de juiste noodstroomvoorziening vergelijkt UPS, aggregaat en batterij. Een bedrijfsbatterij houdt ook een vaste reserve vast en vlakt elke dag je piek af.

Leid je een woonzorgcentrum, groepspraktijk of apotheek? Denk aan zes uur 's avonds in januari zonder net: bewoners aan de zuurstof, de vaccinkoelkast, de lift, de telefoon over internet. Niemand weet het zeker.

Onze volledige no-break-systemen laten een heel gebouw op een batterij draaien, ruwweg op de schaal van een praktijk. Zie de woningen in Peer (5 kVA, 15,4 kWh), Wetteren en Kortenberg (driefasig, 9 kVA).

Wat valt uit bij een stroomuitval in een woonzorgcentrum, en wat moet eerst op noodstroom?

Bijna alles wat bewoners veilig houdt. De Waalse omzendbrief van 2014 aan de woonzorgcentra somt op: geen lift, geen verwarming, geen verlichting, geen oproepsysteem vanuit de kamers. Daarbij komen geen afgesloten toegangen, geen keuken, geen water en geen telefoon.

Een stroomuitval in de zorg is geen probleem, maar twintig kleine problemen tegelijk. Een aggregaat "voor als het ooit nodig is" helpt alleen als iemand het ooit onder belasting startte. IT-verantwoordelijken kennen de UPS die gisteren nog door de zelftest ging, en het toch liet afweten.

De Vlaamse to-dolijst voor woonzorgcentra van Zorgnet, goedgekeurd door het Agentschap Zorg en Gezondheid, gaat lokaal per lokaal. Het is de beste lijst die we kennen.

De brandcentrale heeft een eigen noodvoeding van normaal 12 uur, met een verplichte jaarlijkse controle. Zo staat het in dezelfde lijst over stroomschaarste en het afschakelplan (versie 18.11.2014).

Sorteer daarna elk toestel op hoe snel het weer stroom nodig heeft. Zo werkt ook het AREI, het Belgische reglement op de elektrische installaties. De uitbater geeft elke verbruiker een "tijd van functiebehoud", op basis van een risicoanalyse.

Het Waalse continuïteitsplan vertaalt de taken die "permanent" moeten doorgaan naar elektrisch verbruik. Die vertaling bepaalt het vermogen van je noodstroom, niet de grootte van het gebouw.

Noodstroom voor een huisartsenpraktijk: wat moet blijven werken?

Vooral telefonie, computers, de medicijnkoelkast en licht, zodat je patiënten blijft zien en bereikbaar blijft. Bij een langere stroomstoring vallen apparaten, internet en telefonie uit, waarschuwde de Nederlandse huisartsenvereniging LHV in 2025. "Dit raakt direct aan de continuïteit van de huisartsenzorg."

Veel praktijken bellen over internet. De lijn valt weg met de router en de switch, ook als het toestel een batterij heeft. Zet dus eerst router, switch, telefooncentrale en een of twee computers op de noodstroomkring.

Een behandelruimte voegt een onderzoekslamp, sterilisator, ecg-toestel of vernevelaar toe: kleine verbruikers. Een praktijk heeft zelden meer vermogen nodig dan een groot huis, maar wel zonder onderbreking.

Hoe lang blijft een medicijnkoelkast in de apotheek koud bij een stroomuitval?

Reken op ongeveer een uur tussen 2 en 8 °C, deur dicht. Dat is het minimum van het Nederlandse huisartsengenootschap NHG voor een praktijkkoelkast, bij een kamertemperatuur tot 30 °C. De vaccinkoelkast moet ook alarm geven bij een stroomonderbreking.

Hoe lang jouw koelkast het volhoudt, hangt af van hoe vol ze is en hoe vaak de deur opengaat. Voor Belgische apotheken vraagt de FAGG-gids voor de goede officinale farmaceutische praktijken bewaring volgens wat elk geneesmiddel vraagt. Ook geregelde temperatuurcontroles en aangepaste uitrusting voor producten met bijzondere bewaaromstandigheden zijn nodig.

Is een vaccin toch buiten zijn temperatuur geraakt? Gooi het niet weg, zegt het Vlaamse Departement Zorg. Markeer het, zet het apart en bewaar het tussen 2 en 8 °C. Meld het dan aan Vaccinnet, dat je zegt of het nog bruikbaar is.

Voor een apotheek kost een stroomuitval vooral de voorraad in de koelkast en de uren dat je niet kunt bedienen. Ook kassa's, de robot en de voorschriftsoftware vallen stil. Voor grotere koelcellen lees je hoe lang een batterij een koelcel koel houdt.

Is een noodstroomgroep verplicht in een woonzorgcentrum?

We vonden geen algemene plicht voor een noodstroomgroep in een woonzorgcentrum. Wel moeten essentiële diensten doorlopen, met een plan. De Waalse normen voor woonzorgcentra noemen geen noodstroomgroep. Ze eisen wel een oproepsysteem dat bewoners "op elk moment" kunnen gebruiken, dag en nacht.

Dezelfde normen eisen minstens 22 °C in alle ruimten voor bewoners bij normaal weer, en geneesmiddelen op maximaal 25 °C. Gebouwen met bewoners op hogere verdiepingen hebben vaak een lift nodig, en zonder stroom werkt daar niets van.

De Waalse omzendbrief van november 2014 stelt dat woonzorgcentra, op enkele uitzonderingen na, geen noodstroom hebben voor hun essentiële behoeften. Hij vroeg elk centrum een continuïteitsplan, te bezorgen aan de burgemeester. In Vlaanderen vraagt de to-dolijst van Zorgnet een risicoanalyse en een intern noodplan "stroomuitval".

Zodra je een noodstroombron plaatst, geldt het AREI. Een veiligheidsbron schakelt automatisch in als de normale bron uitvalt, met gedocumenteerd onderhoud. Ziekenhuizen vallen buiten dit artikel.

Aggregaat, UPS of batterij: wat past bij een woonzorgcentrum, praktijk of apotheek?

Een praktijk of apotheek heeft meestal genoeg aan een batterijsysteem dat vanzelf overneemt. Een woonzorgcentrum heeft meestal een aggregaat nodig voor de lange onderbreking, met een batterij of UPS voor de seconden ervoor.

Een Victron MultiPlus-II neemt volgens Victron over in minder dan 20 milliseconden, snel genoeg voor computers. Een Victron GX-controller start en stopt een aggregaat zelf, bijvoorbeeld op de laadtoestand van de batterij. Zie een generator combineren met een batterij.

Kritieke infrastructuur gebruikt dezelfde bouwstenen, zoals de video over een Victron-back-upsysteem voor de controletoren van een luchthaven toont. UPS, hybride omvormer of batterijomvormer? Lees welke omvormer een bedrijf nodig heeft.

Voor korte, aangekondigde onderbrekingen huren sommige centra. In 2014 rustte het OCMW van Namen zijn vijf woonzorgcentra uit met een aggregaat, volgens de RTBF voor zo'n 20.000 euro per stuk. De christelijke mutualiteit in Namen, met vijf andere centra, huurde liever voor enkele uren noodapparatuur.

Hoe groot moet de noodstroom zijn voor een praktijk of een woonzorgcentrum?

Tel het vermogen op van alles wat moet blijven draaien, en vermenigvuldig met de uren die je wilt overbruggen. Het vermogen (kW) bepaalt de omvormer of het aggregaat, de energie (kWh) de batterij.

Invacare geeft voor zijn zuurstofconcentrator Perfecto2 V een gemiddeld verbruik van 280 watt bij 3 liter per minuut. Tien bewoners met zo'n toestel verbruiken samen zo'n 2,8 kW. De beloproep, een medicijnkoelkast en een netwerkkast zijn klein; de lift en de verwarming zijn groot.

Die 15,4 kWh is de batterij in Peer en Wetteren; onze bedrijfsbatterijen gaan tot modulaire installaties van 1 MW. Voor een woonzorgcentrum is het eerlijke antwoord vaak een batterij voor de kritische kringen en een aggregaat voor het gebouw. Een batterij voor 24 uur verwarming en koken wordt erg groot.

Zet de kritische toestellen op een apart verdeelbord, en laat keuken, wasserij en kantoren erbuiten. De batterij blijft dan kleiner en houdt langer vol, en iedereen weet wat blijft draaien. Het AREI noemt dat het plan en de lijst van de kritische installaties.

Kan de noodstroombatterij zichzelf terugverdienen?

Ja, als de sturing een vaste reserve vasthoudt voor de stroomuitval en de rest elke dag laat werken. In een Victron-systeem stel je in het energiebeheer (ESS) een minimale laadtoestand in. De batterij gaat daar alleen onder als het net uitvalt.

Boven die reserve slaat de batterij zonnestroom op en vlakt ze je kwartierpiek af. Veel woonzorgcentra hebben grote daken en verbruiken de hele dag stroom. Toen de energieprijzen in 2022 ontploften, had een woonzorgcentrum in Ciney al 560 zonnepanelen besteld, meldde de regionale zender Matélé.

Lees hoe je het capaciteitstarief van je bedrijf berekent en wanneer peak shaving met een batterij loont. Een batterij binnen in een zorggebouw roept vragen over brandveiligheid op; brandveiligheid van een bedrijfsbatterij behandelt brandweer, vergunning en verzekering.