Off-grid nieuwbouw en het E-peil: wat telt mee?

Een off-grid woning moet aan dezelfde EPB-eisen voldoen als elke nieuwbouw. Zonnepanelen verlagen het E-peil, of de woning nu aangesloten is of niet. Een batterij en een generator tellen niet mee voor een woning. Daarom zegt het E-peil weinig over de winter: een off grid systeem dimensioneer je op december, het E-peil op een heel jaar.

Je bouwt een grote nieuwe woning en je wilt dat ze op eigen energie draait. Je EPB-verslaggever, die het E-peil berekent, vraagt hoeveel zonnepanelen je plant. Je installateur vraagt iets anders: wat moet er nog draaien in een donkere week in december? Op Belgische fora zeggen bouwers het zonder omwegen. "Ik ga panelen leggen voor mijn e peil te halen." Het E-peil halen via zonnepanelen "was gewoon de goedkoopste manier".

Wat niemand je vertelt: het E-peil en een off-grid systeem kijken naar hetzelfde dak, maar ze rekenen anders. Het E-peil trekt de volledige jaaropbrengst van je panelen af, zomer en winter samen. Zonder net is zomerstroom die de batterij niet kan opslaan gewoon verloren. Een woning kan dus een uitstekend E-peil halen en toch tekortkomen in januari. En net de twee onderdelen die je door de winter dragen, de batterij en de generator, zie je niet terug in het E-peil.

In Lokeren werd een privéwoning gebouwd zonder aansluiting op het net. Voor het E-peil moesten er toch zonnepanelen komen. We gaven het platte dak de panelen die het off-grid systeem nodig had, met een LFP-batterij. Een noodaggregaat vangt periodes met veel verbruik of weinig zon op.

Moet een off-grid nieuwbouw nog aan de EPB-eisen voldoen?

Ja. De EPB-eisen volgen de bouwaanvraag, niet de netaansluiting.

De EPB-regels gelden voor verwarmde gebouwen met een vergunning of melding en een architect, volgens Vlaanderen. Een woning geldt altijd als verwarmd. Of er een kabel naar de straat loopt, speelt geen rol. Welke eisen gelden, hangt af van het jaar van je bouwaanvraag.

Haal je een eis niet, dan kan er een boete volgen. Het E-peil op je EPC Bouw is bovendien definitief: werken na de EPB-aangifte verlagen het niet meer, volgens Vlaanderen.

Kun je een woning bouwen zonder aansluiting? Lees ons artikel over nieuwbouw zonder netaansluiting. Bouw je in Wallonië? Lees wat je vraagt als je een energieautonoom huis bouwt in Wallonië.

Wat telt mee in het E-peil van een off-grid woning, en wat niet?

De berekening kijkt naar verwarming, warm water, ventilatoren en hulpenergie en koeling. Daarna gaat af wat zonnepanelen of een WKK opwekken. De rest blijft buiten beeld.

Waarom wegen zonnepanelen zo zwaar? Het E-peil rekent in primaire energie, en elektriciteit telt 2,5 keer, voor de verliezen in centrales en het net, volgens EPB-pedia. De opbrengst van je panelen gaat volledig van dat totaal af. EPB-pedia noemt de impact op het E-peil zelf groot, en vaak de goedkoopste manier om het te verlagen (EPB-pedia).

In Wallonië werkt het net zo. De Espec is het primaire energieverbruik na aftrek van wat een WKK of zonnepanelen leveren, volgens de Waalse Q-ZEN-gids.

Tellen zonnepanelen mee voor het E-peil als je woning niet aangesloten is?

Ja. De voorwaarden gaan over waar de panelen liggen en wanneer ze geplaatst zijn, niet over het net.

EPB-pedia noemt drie voorwaarden: de locatie van de panelen, het moment van plaatsing en groenestroomcertificaten. Voor bouwaanvragen vanaf 2018 tellen alle panelen op je eigen site mee. Dat is je perceel en de aangrenzende percelen van dezelfde eigenaar, dus ook panelen op een garage, schuur of carport. Voor EPB-aangiftes vanaf 20 juli 2026 mogen nieuwe en bestaande panelen allebei meetellen. Ze mogen niet van een andere site komen, en niet al voor een andere eenheid meetellen (EPB-pedia).

Voor een off-grid woning is dat goed nieuws. Het systeem heeft voor de winter sowieso veel panelen nodig, en het E-peil krijgt het voordeel van allemaal. Heel lage scores zijn mogelijk: eigenaars op Belgische fora melden een E-peil van 6, en zelfs min 1. Leg je panelen op een bijgebouw? Lees of je ze aansluit op de woning of een apart eilandsysteem bouwt.

Heeft een thuisbatterij invloed op het E-peil?

Nee. Voor een woning kun je een batterij niet invoeren in de Vlaamse EPB-berekening.

EPB-pedia is duidelijk: opslag in batterijen en stroom uit windmolens worden momenteel niet meegerekend. Voor niet-residentiële projecten met aanvraag vanaf 1 januari 2027 kan een batterij wel ingevoerd worden, onder voorbehoud van definitieve goedkeuring. De winst van zonnepanelen hangt dan af van hoeveel zonnestroom het gebouw echt zelf gebruikt, met een toeslag voor opslag. Voor woningen is er voorlopig geen invoer van een batterij (EPB-pedia).

In Wallonië noemt de Q-ZEN-gids biomassa, warmtepompen, zonneboilers, zonnepanelen en WKK als hernieuwbare technieken. Een batterij staat er niet bij.

De batterij is dus het onderdeel dat een off-grid woning laat werken, en het onderdeel dat het E-peil niet ziet. Dimensioneer ze op je winternachten, niet op de score. Lees welke thuisbatterij echt off-grid werkt en hoe groot de batterij van een grote woning moet zijn.

En de noodgenerator?

Die maakt geen deel uit van de E-peilberekening. Na 2030 kan hij wel meer gewicht krijgen.

De methode rekent de energie voor verwarming, warm water, ventilatoren en koeling, en trekt zonnepanelen en WKK af. Een generator die alleen in grijze winterweken draait, staat niet in dat lijstje. In Lokeren vangt het noodaggregaat periodes met veel verbruik of weinig zon op. In As gebruikt een volledig off-grid installatie een aggregaat op propaangas naast de panelen en de batterij. Lees hoe een generator en een batterij het werk verdelen.

Kijk wel vooruit. De Europese gebouwenrichtlijn maakt alle nieuwe gebouwen emissievrij vanaf 1 januari 2030. Een emissievrij gebouw mag ter plaatse geen koolstofemissies uit fossiele brandstoffen veroorzaken, volgens de richtlijn. Dezelfde tekst telt hernieuwbare brandstoffen die ter plaatse verbranden als hernieuwbare energie. Hoe Vlaanderen en Wallonië dat toepassen op een noodgenerator, staat nog nergens. Vraag het je EPB-verslaggever voor je de brandstof kiest.

Waarom houdt een goed E-peil een off-grid woning in de winter niet draaiende?

Omdat het E-peil een jaar optelt, en een off-grid woning elke dag apart moet doorkomen.

Over een jaar geeft 10 kWp zo'n 10.600 kWh. De vier donkerste maanden, november tot februari, geven daarvan ongeveer 16%. December geeft ongeveer een kwart van juni. Het E-peil telt elke kWh even zwaar, of hij nu in juni of in december komt. Off-grid is wat de batterij in juni niet kan opslaan, weg.

De winter is ook het moment waarop een woning het meest verbruikt. De warmtepomp werkt het hardst als de zon het laagst staat. Daarom dimensioneren we een off-grid woning op de donkere maanden, met een back-upbron voor de langste grijze periodes. Lees wat een warmtepomp in de winter van je thuisbatterij vraagt.

Welke verwarming past bij het E-peil en bij een off-grid woning?

Een warmtepomp in een heel goed geïsoleerde woning. Daar zijn het E-peil en het off-grid systeem het eens.

Nieuwbouw met een vergunningsaanvraag vanaf 2025 krijgt geen gasaansluiting meer. De verwarming komt van een warmtepomp, een warmtenet, een biomassaketel met warmtepomp, of directe elektrische verwarming. Directe elektrische verwarming heeft een zeer nadelig effect op het E-peil, behalve bij een heel lage warmtevraag (EPB-pedia).

Off-grid geldt dezelfde logica, alleen strenger. Elektrische verwarming trekt stroom net wanneer de zon het minst geeft. Elke kWh warmtevraag die je wegontwerpt, hoeven je batterij en generator in januari niet te leveren. De Waalse energieadministratie raadt aan een warmtepomp aan te vullen met een performante kachel voor de koudste periodes (SPW Energie).

Hoe plan je een off-grid nieuwbouw zodat beide berekeningen kloppen?

Breng de architect, de EPB-verslaggever en de off-grid installateur samen aan tafel, voor de bouwaanvraag.

Drie vragen besparen je later zorgen. Is het dak ontworpen voor de panelen die de winter vraagt, niet alleen voor het E-peil? Is er een droge, vorstvrije technische ruimte voor de batterij en de omvormers? Waar kan een generator staan, met zijn brandstof, weg van leefruimtes en buren? Onze gids voor architecten en studiebureaus gaat over het ontwerp. De keuring van een off-grid installatie gaat over het AREI.

Hoe ontwerpen wij het energiesysteem van een off-grid nieuwbouw?

We vertrekken van wat de woning in januari moet doen, en kijken dan of het ontwerp ook het E-peil dient.

Ons studiebureau berekent de panelen, de omvormers, de batterij en de noodgenerator voor jouw perceel en jouw woning. Het systeem is altijd uitbreidbaar, en je volgt het live op. In Lokeren bepaalde de voorstudie de batterijcapaciteit, en ook die kan nadien nog uitgebreid worden.

1. Stap 1: We lijsten op wat de woning in de zomer en in de winter moet laten draaien: warmtepomp, warm water, auto's, zwembad, werkplaats.
2. Stap 2: We lezen de plannen en de EPB-voorafberekening samen met je architect en EPB-verslaggever.
3. Stap 3: We dimensioneren panelen, batterij en generator op de donkere maanden, en leggen de panelen waar beide berekeningen winnen.
4. Stap 4: We installeren, laten de installatie keuren en volgen ze samen met jou in real time op.

Wil je toch een netaansluiting houden als back-up? Bekijk wat onze thuisbatterijen doen voor een grote woning. Welk vermogen je dan aanvraagt, lees je in hoeveel kVA je kiest voor een nieuwbouw.