Meestal alleen de batterijen: na een jaar of tien heeft een off grid systeem nieuwe batterijen nodig, geen nieuw systeem. Een oud off-grid systeem vervangen doe je pas als het ontwerp niet meer past. Denk aan een lage systeemspanning, laadregelaars die geen lithium laden of een verbruik dat de omvormer ontgroeid is.
De generator start in oktober in plaats van december. De omvormer valt uit als compressor, pomp of wasmachine start, met 40% op het scherm. "Als ik de batterijen na amper 3,5 jaar moet vervangen, is elke winst weg," schreef een eigenaar toen zijn AGM-batterijen onder belasting instortten.
In Hechtel-Eksel hielden we de zes zonnepanelen. Op een boerderij in St-Georges-sur-Meuse maakte 46,2 kWh batterij van de stroomgroep een back-up.
Welke onderdelen van een off-grid systeem slijten het eerst?
De batterij slijt het eerst, daarna de onderdelen die draaien of warm worden: ventilatoren, de generator en oudere elektronica. Zonnepanelen en kabels verouderen het traagst, dus een systeem van tien jaar is zelden in zijn geheel op.
Loodbatterijen verouderen door cycli en door warmte. Victron geeft zijn AGM deep-cycle batterijen een ontwerplevensduur van 400 cycli bij 80% ontlading en 1.500 bij 30%. Gelbatterijen doen het iets beter: 500 en 1.800 cycli.
Ontwerplevensduur bij 80% ontlading
In druppelladingsdienst geeft Victron zijn AGM-batterijen 7 tot 10 jaar bij 20 °C. Bij 30 °C wordt dat 4 jaar, bij 40 °C maar 2 jaar. Een loodbatterij in een warme container of onder een zonnig dak veroudert dubbel zo snel.
| Onderdeel | Wat het doet verouderen | Wat je controleert |
|---|---|---|
| Batterij | Cycli, diepe ontladingen, warmte, nooit volledig geladen | Spanning onder belasting, capaciteitstest, leeftijd en type |
| Omvormer-lader | Warmte, stof, ventilatoren, overbelasting | Foutenlog, geluid van de ventilator, of de fabrikant hem nog ondersteunt |
| Laadregelaars | Vooral technologie, niet slijtage | PWM of MPPT, spanning, lithiumlaadprofiel |
| Zonnepanelen | Traag opbrengstverlies, beschadigd glas of connectoren | Opbrengst op een heldere dag, kabels en connectoren |
| Generator | Draaiuren en koude starts | Urenteller, onderhoudshistoriek, automatische start |
| Kabels, zekeringen, bord | Warmte aan losse verbindingen | Warme plekken, zekeringen tegenover nieuwe stromen |
Hoe de onderdelen van een professioneel systeem samenwerken: zie de onderdelen van een off-grid systeem.
Is het de batterij, de omvormer of je verbruik dat veranderd is?
Een versleten batterij, een vermoeide omvormer en een gegroeid verbruik laten het systeem allemaal vroeger uitvallen. Alleen het eerste los je op als je de off grid batterij vervangen laat.
De batterij is versleten
De spanning zakt in zodra een grote verbruiker start, en de batterij is veel sneller leeg dan het scherm doet vermoeden. Een Belgische eigenaar van oude loodbatterijen haalde de kaarsen weer boven: ze gaven het op zodra de zon onder was. Een forumlid: niet de 70 tot 80% capaciteit is het einde, maar de omvormer die uitvalt omdat de batterijspanning onder zware belasting inzakt.
De omvormer is moe
Overbelastings- of temperatuuralarmen bij verbruikers die hij vroeger aankon, luide ventilatoren of fouten die terugkomen. Een omvormer die de fabrikant niet meer ondersteunt, is moeilijk te koppelen aan een moderne batterij.
Je verbruik is gegroeid
Een nieuwe koelcel, een warmtepomp, een melkrobot, een elektrische wagen of meer mensen op de site. Het systeem is niet oud maar te klein: een nieuwe batterij is dan even snel leeg, alleen later op de dag.
Van symptoom naar de juiste oplossing
Tip
Schrijf op wat er op je site veranderd is sinds de plaatsing, voor je iets vervangt: nieuwe machines, meer mensen, langere openingsuren. Die lijst beslist meer dan de leeftijd van de onderdelen.
Kan je een loodaccu vervangen door lithium op je bestaande omvormer?
Vaak wel: een loodbatterij vervangen door lithium lukt als vier dingen kloppen. De systeemspanning, de laadinstellingen van elke lader, de communicatie met de batterij en de temperatuur van de ruimte. Omvormer-laders en laders van Victron werken met lood en, met de juiste instellingen en communicatie, met veel lithiumbatterijen.
De spanning moet kloppen
Veel oudere systemen werken op 12 of 24 V, veel lithiumbatterijen voor vaste opstelling op 48 V. Op een Belgisch forum kreeg een eigenaar de raad om 48 V-modules te kopen, tot iemand zijn 24 V PWM-laadregelaar opmerkte. Hij verving die door een MPPT-model, en de omvormer erbij.
Elke lader heeft een lithiumprofiel nodig
De omvormer-lader, elke laadregelaar van de zonnepanelen en elke andere lader krijgen de lithiuminstellingen. Een draad op de Victron Community ging over een loodbatterij van bijna 20 jaar die naar lithium overschakelde. Het advies was duidelijk: stel de grenzen in bij elke laadbron.
De batterij moet met het systeem praten
Victron koppelt het batterijbeheersysteem aan de omvormer en de laders, meestal via een CAN-bus op een GX-toestel. Het publiceert een lijst van geteste batterijen. Sommige zelfgebouwde batterijbeheersystemen geven verwarrende alarmen, zoals overbelasting terwijl er amper iets aangesloten is.
Let op de kou
Volgens de datasheet van Victron ontladen zijn LFP-batterijen vanaf -20 °C, maar laden ze pas vanaf +5 °C. Een batterij in een onverwarmde schuur of container heeft verwarming of een warmere plek nodig.
Waarom LFP de gebruikelijke lithiumchemie is voor vaste opslag op een bedrijf: zie ons artikel over LFP, NMC en natrium-ion.
Wanneer vervang je een oud off-grid systeem, en niet alleen de batterij?
Als het oude ontwerp de echte grens is, niet de leeftijd. Een omvormer die nog ondersteund wordt, geen terugkerende fouten heeft en je grootste opstartpiek aankan, mag blijven. Anders volgt omvormer vervangen off grid, of je gaat het off grid systeem vernieuwen.
| Jouw situatie | Meestal de beste keuze |
|---|---|
| Batterij versleten, omvormer ondersteund en groot genoeg, verbruik onveranderd | Alleen een nieuwe batterij, met lithiuminstellingen en communicatie |
| Batterij versleten, omvormer valt uit bij starts die nieuw zijn op de site | Nieuwe batterij en een grotere omvormer, of een softstarter op de nieuwe machine |
| Systeem op 12 of 24 V met PWM-laadregelaars | Een nieuw ontwerp op 48 V met MPPT-laadregelaars; gezonde panelen blijven liggen |
| Verbruik verdubbeld sinds de plaatsing | Een nieuw ontwerp, op maat berekend op je huidige verbruik en op januari |
| Generator draait veel meer dan gepland | Eerst meer batterij en meer panelen, dan pas naar de generator kijken |
| Eenfasig systeem, nu 3-fase machines nodig | Drie omvormers voor een 3 x 400 V-net, één per fase |
Op 48 V vraagt hetzelfde vermogen de helft van de stroom van 24 V, zodat kabels en zekeringen beheersbaar blijven als het systeem groeit. Machines met zware starts, zoals compressoren en lasapparaten, bepalen hoe groot de omvormer moet zijn. Hoe je de juiste grootte kiest: zie een off-grid werkplaats met compressor en lasapparaat.
Ons oordeel
Een systeem van tien jaar met een ondersteunde omvormer en een onveranderd verbruik heeft een nieuwe batterij nodig, correct ingesteld. Wie dezelfde loodbatterijen opnieuw koopt, koopt hetzelfde probleem terug voor een paar jaar. Een systeem op 12 of 24 V, met PWM-laadregelaars of veel meer verbruik dan gepland, ontwerp je beter opnieuw met gezonde panelen en generator.
Wat gebeurt er met de zonnepanelen en de generator?
Zonnepanelen blijven meestal liggen; de generator blijft ook, maar wordt de back-up die hij altijd had moeten zijn zodra de batterij groot genoeg is.
Controleer de panelen op een heldere dag: opbrengst, kabels, connectoren en glas. Met moderne MPPT-laadregelaars of een hybride omvormer houd je gezonde panelen en leg je er nieuwe naast.
In Hechtel-Eksel is een hybride Victron nu zowel omvormer van de zonnepanelen als lader van de batterij. Zes panelen volstaan: het meditatieoord verbruikt vooral in het weekend en laadt tijdens de week op.
Een volledig off-grid woning in As combineert zonnepanelen, een batterijsysteem van 30,8 kWh met 24 kVA laadvermogen en een aggregaat op propaangas. Op de boerderij in St-Georges-sur-Meuse dient de stroomgroep die dag en nacht draaide, nu enkel als back-up. Automatische start en de keuze van de generator: zie een generator met batterij off-grid.
Welke regels gelden als je een off-grid systeem vernieuwt?
Het AREI geldt met of zonder netaansluiting. Een belangrijke wijziging of uitbreiding krijgt een gelijkvormigheidscontrole door een erkend organisme voor de installatie opnieuw in gebruik gaat, bij woningen en bij bedrijven.
De FOD Economie geeft voorbeelden: een wijziging van het aardverbindingssysteem of een niet-identieke vervanging van een schakel- en verdeelbord is belangrijk. Een identieke vervanging van elektrisch materieel is dat niet. Dan vul je alleen de schema's en documenten aan, en controleert het organisme ze bij het volgende bezoek.
Een overstap van lood naar lithium met een nieuwe omvormer of een nieuwe systeemspanning is geen identieke vervanging. Vraag een erkend organisme of het als belangrijk telt, en plan de keuring in je vernieuwing.
Op een of andere manier met het net verbonden, bijvoorbeeld als lader? Dan gelden ook de netregels. Een Belgische eigenaar van een semi off-grid systeem werd afgekeurd bij de technische keuring: zijn omvormers en tractiebatterijen stonden niet op de Synergrid-lijst.
De Europese batterijverordening vraagt een elektronisch batterijpaspoort voor elke industriële batterij boven 2 kWh die vanaf 18 februari 2027 op de markt komt. Vraag er je leverancier naar bij je bestelling.
Oude batterijen lever je in voor recyclage: zie lithiumbatterijen afvoeren als bedrijf. Of een batterij met een tweede leven een goed idee is: zie tweedelevensbatterijen.
Stuur ons de leeftijd, het type en de typeplaatjes van je batterij, omvormer en laders, dan zeggen we wat je houdt en wat je vernieuwt.
Hoe vernieuwen wij een ouder off-grid systeem?
We vertrekken van wat je hebt en vandaag verbruikt, niet van een nieuwe kit, voor een boerderij, een bedrijfsgebouw of een woning.
- Stap 1: Je stuurt ons de leeftijd en het type van de batterij, de omvormer, de laadregelaars en de generator, met foto's van de typeplaatjes en eventuele logs.
- Stap 2: We vergelijken je huidige verbruik met het verbruik waarvoor het systeem ontworpen is, en meten waar dat kan. Zo zie je of de batterij, de omvormer of het ontwerp de flessenhals is.
- Stap 3: We stellen voor wat blijft en wat vernieuwd wordt: gezonde panelen, generator en kabels blijven; batterij, instellingen en communicatie ontwerpen we als één systeem.
- Stap 4: We installeren, stellen elke lader in en laten de installatie keuren waar de wijziging dat vraagt.
- Stap 5: Je volgt productie, opslag en verbruik in real time met onze monitoringsoftware, zodat je het volgende probleem ziet aankomen in plaats van het in het donker te merken.
We sluiten nieuwe batterijen aan, reviseren bestaande batterijen en doen onderhoud en reparaties van batterijsystemen. Een goed servicecontract: zie onderhoud en garantie van een batterijsysteem op je bedrijf. Meer over onze off grid accu en off-grid systemen voor bedrijven, boerderijen en woningen.
Veelgestelde vragen
Wat is de levensduur van een nieuwe lithiumbatterij in een off-grid systeem?
Victron geeft zijn LFP-batterijen 2.500 cycli bij 80% ontlading, 3.000 bij 70% en 5.000 bij 50%, met daarna nog minstens 80% capaciteit. Het aantal jaren hangt af van hoe diep je elke dag ontlaadt; onze gids over de off-grid batterij rekent het uit.
Mijn loodbatterijen hielden het bijna 20 jaar vol. Waarom overschakelen?
Zacht gecycled en koel gehouden gaan loodbatterijen soms heel lang mee: een forumlid gebruikte een grote 24 V-loodbank bijna 20 jaar. De meeste halen dat niet, en lithium geeft veel meer cycli. Een eigenaar van een blokhut merkte na AGM dat het in de winter geen zonne-uren verspilt aan de lange laatste laadfase van lood.
Moet ik van 24 V naar 48 V gaan bij de vernieuwing?
Meestal wel, als het systeem groeit of zwaardere machines moet dragen. Vaak betekent het nieuwe laadregelaars en een nieuwe omvormer, dus het hoort bij een nieuw ontwerp, niet bij een batterijwissel.
Kan ik mijn oude loodbatterijen als reserve naast de lithium houden?
Nee: meng oude loodbatterijen en nieuwe lithiumbatterijen niet in één batterijbank en laat de oude bank niet aangesloten. Ze laden op verschillende spanningen, dus de oude trekken de nieuwe naar beneden; meer in onze gids over welke off-grid batterij je nodig hebt.
Is je off-grid systeem toe aan vernieuwing?
Stuur ons de leeftijd en het type van je batterij, omvormer en laders, met foto's van de typeplaatjes. Vertel ons wat er op je site veranderd is. Een van onze ingenieurs zegt je eerlijk wat kan blijven en wat moet vervangen worden.
Bronnen
- Victron Energy: datasheet GEL- en AGM-batterijen (EN)
- Victron Energy: datasheet Lithium Battery Smart (EN)
- Victron Energy: batterijcompatibiliteit (EN)
- FOD Economie: controle van niet-huishoudelijke elektrische installaties
- FOD Economie: controle van huishoudelijke elektrische installaties
- Verordening (EU) 2023/1542 betreffende batterijen en afgedankte batterijen, artikel 77
- Victron Community: een grote loodbatterij in een off-grid systeem vervangen door LiFePO4 (EN)
- Victron Community: waarom zijn mijn batterijen zo snel stuk? (EN)
- DIY Solar Forum: LiFePO4 einde levensduur bij 70% capaciteit (EN)
- BricoZone: loodbatterijen vervangen door LFP (FR)
- DIY Solar Forum: off-grid blokhut met Victron (EN)