Zonnepanelen op de grond bij je boerderij: vergunning en net

Voor zonnepanelen op de grond bij een boerderij heb je in Vlaanderen en in Wallonië een vergunning nodig. De panelen moeten het bedrijf dienen en dicht bij de gebouwen staan. Een zonnepark op productieve landbouwgrond maakt weinig kans. Dan komt het net: je aansluiting beperkt hoeveel zonnestroom je mag aansluiten. Met een semi off grid systeem voedt de grondopstelling je eigen batterij en verbruikers, en springt het net alleen bij als back-up.

Het dak van de stal ligt vol, staat verkeerd georiënteerd of kan het gewicht niet dragen. Achter het erf ligt een strook gras die weinig opbrengt. "Mag ik zonnepanelen in mijn weiland zetten?" is de vraag die op elk forum terugkomt. En de antwoorden spreken elkaar tegen: 40 vierkante meter, 80 vierkante meter, nooit, altijd.

De verborgen kost is niet de vergunning, maar de tweede weigering. Een landbouwer krijgt de vergunning voor een grondopstelling, bestelt de panelen, en hoort dan dat de aansluiting maar een fractie van dat vermogen opneemt. Of de netspanning op het platteland ligt zo hoog dat de omvormer op zonnige ochtenden afschakelt. Een landbouwer met een veldopstelling schreef precies dat: het grootste deel van de zonuren deden de panelen niets. De voor de hand liggende oplossing, een zwaardere aansluiting of een cabine, kost veel meer dan de panelen.

Grote verbruikers laten zien waar de stroom naartoe moet. In Beveren-Melsele draait een site met 350.000 kWh verbruik per jaar op 200 zonnepanelen en een batterij van 154 kWh. De opgewekte stroom wordt zoveel mogelijk meteen verbruikt. Een groeiend melkveebedrijf in Lokeren vermeed een dure overstap naar middenspanning met zonnepanelen, een windmolen en een batterijsysteem.

Heb je een vergunning nodig voor zonnepanelen op de grond in Vlaanderen?

In de praktijk wel. Het Vrijstellingenbesluit somt op welke werken geen vergunning nodig hebben. Voor zonnepanelen noemt het alleen panelen op een plat dak, op of in een hellend dak, op een gevel of aan een balkonafsluiting.

De voorwaarden: op een plat dak tot 1 meter boven de dakrand, of in of op een hellend dak. Op een gevel tot 4 vierkante meter per gevel, of aan een balkonafsluiting. Die lijst geldt bij een woning en bij andere gebouwen, zoals bedrijfsgebouwen op een boerderij. Panelen op de grond staan er niet in.

Online lees je dat 40 of 80 vierkante meter op de grond vergunningsvrij is. Die cijfers komen uit andere regels van hetzelfde besluit. 40 vierkante meter en 3,5 meter hoog gelden voor vrijstaande bijgebouwen. 80 vierkante meter en 1,5 meter hoog gelden voor niet-overdekte constructies in de zij- en achtertuin van een woning. Het besluit zegt nergens dat zonnepanelen onder die regels vallen. De algemene vrijstelling voor technische installaties sluit zonnepanelen zelfs uitdrukkelijk uit.

Ook de landbouwartikels van het besluit, voor constructies die gewassen beschermen, noemen geen zonnepanelen. De Vlaamse overheid geeft op haar pagina over zonnepanelen één raad: informeer altijd bij je gemeente, want lokale regels kunnen afwijken.

Mag je zonnepanelen op landbouwgrond of in agrarisch gebied plaatsen?

Alleen onder voorwaarden, en niet als zonnepark. Zonnepanelen zijn in principe niet verenigbaar met de bestemming agrarisch gebied op het gewestplan, schrijft de juridische uitgever Schulinck.

Afwijken kan via de zogenaamde clicheringsregeling in de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (artikel 4.4.9). Je beschrijft en beoordeelt dan de mogelijke effecten van de inplanting in een lokalisatienota. De vergunningverlener weegt dat af tegen het landbouwgebruik van de grond.

De Vlaamse overheid is duidelijk. In maart 2025 kregen twee zonneparkprojecten op landbouwgrond een ongunstig advies, omdat de opstelling geen combinatie met een productieve teelt toeliet. "Zonnepanelen horen op verharde oppervlakten of waar ze een teelttechnische meerwaarde hebben," meldde landbouwnieuwssite VILT. De minister zag wel mogelijkheden voor een landbouwer die voor zijn eigen bedrijfsvoering inzet op agrivoltaïcs. "Dat is iets anders dan gewoonweg je akker vol met zonnepanelen leggen."

Heb je in Wallonië een vergunning nodig voor zonnepanelen op de grond?

Ja. Het Waalse wetboek ruimtelijke ordening, de CoDT, stelt alleen zonnemodules op een hellend dak, een plat dak of een gevel vrij, binnen vaste grenzen.

Modules die niet aan die voorwaarden voldoen, zoals panelen op de grond, hebben een stedenbouwkundige vergunning nodig. De CoDT rekent ze tot de werken met beperkte impact waarvoor geen architect verplicht is. Het dossier is lichter, maar het blijft een vergunning.

In agrarisch gebied stelt de CoDT nog een voorwaarde. Een zonnemodule mag ofwel rechtstreeks op een bestaand gebouw, ofwel in de grond verankerd achter de gebouwen, gezien vanaf de toegangsweg. De vergunning moet dan motiveren wat het effect is op de landbouw, het landschap, de bodem, de afvloeiing en de natuur.

Wat vragen Vlaanderen en Wallonië voor een grondopstelling op een boerderij?

Beide gewesten vragen een vergunning, en beide beschermen landbouwgrond. De weg verschilt.

Waar plaats je een grondopstelling op een boerderij?

Achter de gebouwen, op grond die weinig opbrengt, met een korte kabel naar het bord. Die plek past meestal ook het best bij de vergunningsregels.

De batterij en de omvormers horen op een droge, bereikbare plek, meestal in of naast een bedrijfsgebouw. Wat brandveiligheid, afstanden en de verzekeraar vragen voor een batterij, lees je in ons artikel over brandveiligheid van een batterij in een bedrijf.

Waarom is de netaansluiting vaak de echte grens voor een grondopstelling?

Omdat elke omvormer op je aansluiting meetelt voor een maximum, wat de vergunning ook zegt. Een veld vol panelen gaat daar snel over.

In Vlaanderen laat Fluvius tot 5 kVA toe op een eenfasige aansluiting en tot 25 kVA op driefasig. Daarboven komt eerst een netstudie. In Wallonië gaat een kleine productie-installatie tot 10 kVA. Op landelijke lijnen kan een vol net ook beperken wat je mag injecteren, of de spanning zo hoog duwen dat de omvormer afschakelt. De regels en de uitwegen staan in ons artikel over meer zonnepanelen dan toegelaten.

Voor je de panelen gebruikt, wordt de installatie gekeurd volgens het AREI. Een installatie op het net meld je daarna aan bij Fluvius, met het keuringsverslag en het eendraadschema. Dat geldt voor een grondopstelling net zoals voor een dak.

Hoe brengt semi off-grid een grondopstelling voorbij de aansluitingslimiet?

De panelen voeden je eigen eilandnet, niet het openbaar net. Een transferswitch houdt beide systemen gescheiden.

In een semi off grid systeem komt de stroom ofwel van het openbaar net, ofwel van je eigen installatie. De batterij wordt nooit via het net geladen, en niet verbruikte zonnestroom gaat nooit terug naar het net. Omdat die panelen niet op het net zijn aangesloten, kun je ze uitbreiden zonder er taksen op te betalen. Het verbruik van het net daalt gemiddeld met 75%. Het systeem werkt voor vermogens tot 75,6 kVA, een aansluiting van 3 x 400 V + N, 63 A.

Er is nog een voordeel. Valt het openbaar net uit, dan werk je verder op je eigen installatie, en blijft de boerderij draaien. Een landbouwbedrijf in Tielt werkt semi off-grid met een slimme sturing die overtollige zonnestroom naar de boilers stuurt.

Wat check je voor je een vergunning aanvraagt?

Vijf vragen, in deze volgorde, besparen je een geweigerd dossier of een nutteloze opstelling.

1. Stap 1: Is er eerst een dak of een verharde oppervlakte die de panelen kan dragen? Beide gewesten verkiezen dat, en een dak kost geen grond.
2. Stap 2: Welke bestemming heeft het perceel, en ligt het in beschermd gebied of overstromingsgebied? De gemeente en de online kaarten van het gewestplan vertellen het je.
3. Stap 3: Kan de opstelling dicht bij de bedrijfsgebouwen staan, erachter gezien vanaf de weg?
4. Stap 4: Hoeveel vermogen neemt je aansluiting op, en hoeveel verbruikt de boerderij als de zon schijnt?
5. Stap 5: Is de aansluiting te klein, plan je dan meteen een batterij en een semi off-grid opstelling? Dan beschrijft het vergunningsdossier het hele systeem in één keer.

Telt het perceel nog mee voor je oppervlaktesteun? Vraag het na bij je betaalorgaan voor je bouwt. Het antwoord kan afhangen van hoeveel grond de panelen bedekken en of de landbouw eronder doorgaat.

Wanneer is een grondopstelling niet het juiste antwoord?

Als er een dak beschikbaar is, of als het doel stroom verkopen is en niet zelf gebruiken.

Loodsen, stallen en machinehallen hebben vaak grote daken. Die kosten geen grond, en beide gewesten verkiezen ze. Renderen zonnepanelen nog op een bedrijfsdak, en wanneer hoort er een batterij bij? Lees ons artikel over zonnepanelen op een bedrijfsdak.

Een veld vol panelen om stroom aan het net te verkopen is een zonnepark. Op productieve landbouwgrond maakt het weinig kans op een vergunning. En verbruikt de boerderij het meeste in de donkere uren, dan kan een windmolen een betere partner voor de panelen zijn. Zie ons artikel over een windmolen op de boerderij.

Wat gebeurt er als je ons naar je boerderij laat kijken?

We vertrekken van wat de boerderij verbruikt, en wanneer.

1. Stap 1: Analyse. We bekijken je verbruik over de dag en het jaar, je aansluiting en waar panelen kunnen komen.
2. Stap 2: Ontwerp. We kiezen de batterij, de omvormers en, als de aansluiting te klein is, een semi off-grid opstelling met transferswitch.
3. Stap 3: Installatie en indienststelling, daarna opvolging van verbruik, opbrengst en batterij.

Wanneer zonnepanelen en een batterij renderen op een boerderij, lees je in ons artikel over het energiesysteem van een veehouderij. Speelt er een cabinevraag, lees dan hoogspanningscabine of batterij.