Loont een windmolen op je boerderij of bedrijf?

Een windmolen op je boerderij of bedrijf loont als drie dingen samenkomen: een open, winderige plek, een groot eigen verbruik in de winter en 's nachts, en een batterij die opslaat wat de windmolen en de zonnepanelen opwekken. Als deel van een off grid systeem dat een middenspanningsaansluiting uitspaart, was de hele installatie op een melkveebedrijf binnen de 4 jaar terugbetaald. Alleen, op een beschutte plek, verdient een kleine windmolen zich zelden terug.

Je zonnepanelen doen het goed van april tot september. Dan komt de winter: om 17 uur leveren ze bijna niets, terwijl de melkrobot, de ventilatoren en de pompen gewoon doordraaien. Dus kijk je naar het lege veld achter de stal en denk je: een windmolen draait net als ik hem nodig heb. Je buurman zegt dat de zijne nooit iets heeft opgebracht. Een verkoper belooft een opbrengst die te mooi klinkt.

Allebei kunnen ze gelijk hebben, want een windmolen is maar zo goed als zijn wind en zijn taak. De verborgen kost is niet de windmolen zelf. Het is een mast die in de wervelingen van je eigen stallen staat, een vergunning die je pas aanvraagt na de aankoop, of een windmolen die je koopt om je factuur te drukken terwijl het echte probleem een aansluiting is die niet mee kan groeien.

Een melkveebedrijf in Lokeren had dat echte probleem. Bij Fluvius kon er niet meer vermogen komen zonder over te stappen naar middenspanning. Het bedrijf stak dat budget in zonnepanelen, een windmolen en een batterijsysteem. Dat was binnen de 4 jaar terugbetaald, omdat de middenspanning nooit nodig was.

Wanneer is een windmolen op een boerderij of bedrijf rendabel?

Een kleine windmolen is rendabel als hij veel stroom opwekt die je zelf verbruikt, op momenten dat je zonnepanelen niets doen. De snelste terugverdientijd krijg je als de windmolen deel is van een systeem dat een grote eenmalige kost vermijdt.

Volgens Enerpedia, een energiekennissite voor de Vlaamse landbouw, kan een goed gekozen en goed geplaatste kleine windmolen zich terugverdienen in 7 tot 10 jaar. Onze eigen off-grid projecten zonder vermeden cabine zijn klassiek rond de 6 tot 8 jaar terugbetaald, waarbij de zonnepanelen het meeste werk doen. De vermeden middenspanning is wat de terugverdientijd naar ongeveer 4 jaar brengt.

Hoeveel levert een kleine windmolen op?

Er is geen vast cijfer: wat een kleine windmolen oplevert, hangt vooral af van de gemiddelde windsnelheid op ashoogte. Het Departement Landbouw en Visserij legt uit waarom: het vermogen van een windmolen is recht evenredig met de derde macht van de windsnelheid.

Een klein verschil in wind heeft dus een groot effect. Volgens het departement daalt de gemiddelde windsnelheid van 6 à 7 m/s aan de kust tot 2,5 à 3 m/s in grote delen van Limburg. Een windmolen die het goed doet in de polders, kan een slechte aankoop zijn in een beschutte vallei. Enerpedia voegt eraan toe dat kleine hoogteverschillen, grote bomen of dichte bebouwing een erg grote impact hebben.

Obstakels wegen even zwaar als de regio. Het departement raadt minstens 2 keer de hoogte van het obstakel aan tussen de windmolen en een gebouw aan de lijzijde, de kant waar de wind de molen verlaat. Aan de loefzijde, waar de wind aankomt, is dat 20 keer de hoogte. Voor een stal van 10 m betekent dat 200 m open ruimte naar het zuidwesten, waar de meeste wind vandaan komt.

Ter vergelijking: Inagro plaatste een middelgrote windmolen met een ashoogte van 36 m op zijn onderzoekssite in Rumbeke-Beitem. Het verwacht 200.000 kWh per jaar, genoeg voor een gemiddeld melkvee- of varkensbedrijf. Een kleine windmolen onder 15 m levert veel minder.

Waarom passen wind en zonnepanelen goed samen op een boerderij?

Wind en zonnepanelen vullen elkaar aan op een boerderij omdat ze op andere momenten opwekken. Zonnepanelen geven vooral in de zomer en overdag stroom. Een windmolen geeft ook 's nachts vermogen, en vooral in de winter.

Net dan heeft een boerderij of een bedrijf met nachtverbruik die stroom nodig. Op het melkveebedrijf in Londerzeel noemen we het het perfecte huwelijk: de zonnepanelen dekken de zomerdagen, de windmolen de winter en de nacht, en de batterij schuift de stroom naar het moment van verbruik. De boerderij laat er ventilatoren, mestschuiven, mestpompen en melkrobots op draaien.

De batterij maakt van een grillige windmolen bruikbare stroom. Zonder opslag heb je aan een stevige wind om 3 uur 's nachts alleen iets als er toevallig iets draait. Met een batterij is die nachtwind er nog voor het ochtendmelken.

Wat doet de batterij tussen de windmolen en je bedrijf?

De batterij slaat op wat de windmolen en de zonnepanelen opwekken en levert het als je bedrijf het nodig heeft. In een off grid systeem is ze het hart van de installatie. In een semi off-grid systeem blijft de aansluiting, maar enkel als lader.

De batterij geeft ook extra vermogen. In een semi off-grid project in Wingene levert de batterij alleen al 3 x 400 V bij 63 A. Wat de zonnepanelen of eventueel een windmolen op dat moment opwekken, komt daar nog bij. Daardoor was er geen middenspanning nodig. Is de batterij vol, dan warmt een weerstand een boiler op, zodat het overschot als warm water wordt opgeslagen. Slimme sturing kan bij overproductie ook pompen en boilers inschakelen.

Wil je het net als vangnet houden? Lees dan hoe onze semi off-grid systemen de aansluiting enkel gebruiken om de batterij te laden. Een boerderij in Tielt is zo gebouwd, met ruimte voor een latere windmolen.

Wat is de prijs van een kleine windmolen, en hoe beoordeel je een terugverdientijd?

Een kleine windmolen kost per kW veel meer dan een grote. Renouvelle rekent voor een kleine windmolen 4.000 tot 9.000 euro per geïnstalleerde kW, tegenover ongeveer 1.320 euro voor een grote windturbine. Een windmolen van 4 kW kost dan 16.000 tot 36.000 euro.

Renouvelle waarschuwt ook dat kleine windmolens vaak tot 4 keer minder opbrengen dan aangekondigd. Stel dus deze vragen voor je tekent:

Is een kleine windmolen vergunningsvrij in Vlaanderen of Wallonië?

Nee, in geen van beide gewesten. In Vlaanderen is een kleine windmolen nooit vrijgesteld van de omgevingsvergunning. In Wallonië heb je een permis d'urbanisme (stedenbouwkundige vergunning) nodig.

Vlaanderen. De hulpgids van de Vlaamse overheid is duidelijk: kleine windturbines zijn niet vrijgesteld in agrarisch gebied, en in elk gebied vergunningsplichtig. Ook een mini-windturbine op het dak van een woning is vergunningsplichtig, omdat ze niet als gebruikelijke technische constructie geldt. Dezelfde gids legt twee voorwaarden op voor kleine windturbines:

• De windmolen moet ten dienste staan van een bestaand en vergund gebouw, inrichting of bedrijf in de directe omgeving.
• Minstens 50% van de opgewekte energie moet lokaal gebruikt worden. Dat wordt in de vergunning nagegaan.

Een kleine windturbine heeft hier een ashoogte van maximaal 15 m. Fluvius omschrijft een windmolen voor eigen gebruik als maximaal 15 meter hoog en minder dan 25 kW. Je gemeente beslist over de vergunning; Vlaanderen zelf behandelt pas windturbines boven 1.500 kW. De gemeente weegt ook de impact op de buren af, en de Vlarem-normen voor geluid spelen een belangrijke rol.

Wallonië (enkel voor sites in Wallonië). De CoDT, de Waalse ruimtelijke wetgeving, laat in agrarisch gebied de productie van elektriciteit of warmte toe die rechtstreeks gebouwen op hetzelfde perceel voedt. Voor wind betekent dat één windmolen per eigendom, met een mast van maximaal 24 m. Grotere windmolens in agrarisch gebied moeten binnen 1.500 m van een hoofdweg of een bedrijventerrein staan. Voor een windmolen die je eigen boerderij voedt, levert de gemeente (collège communal) de vergunning af; voor windmolens die enkel op het net injecteren, doet de gewestelijke ambtenaar (fonctionnaire délégué) dat.

Welke boerderijen en bedrijven combineren al wind, zon en een batterij?

Onze projecten met wind zijn vooral melkveebedrijven die moesten groeien zonder middenspanning. Dit laat elk project zien.

Bekijk de projecten: het melkveebedrijf in Lokeren, het melkveebedrijf in Londerzeel, het project in Wingene en de site in Beveren-Melsele. De boerderij in Londerzeel zie je ook in ons filmpje over off-grid voor de agrarische sector.

Beveren-Melsele toont ook de andere kant. De site verbruikt zo'n 350.000 kWh per jaar. Ze verbruikt zoveel mogelijk eigen zonnestroom meteen, er komt nog een middelgrote windmolen bij, en de ontbrekende piekstroom komt nog altijd van een hoogspanningscabine. Wind en een batterij vervangen het net niet altijd; soms maken ze alleen kleiner wat je ervan neemt.

Wanneer is een windmolen niet rendabel?

Een windmolen is niet rendabel als de wind op je plek zwak of turbulent is, als je in de winter weinig verbruikt, of als je alleen een iets lagere factuur wil.

• Je erf ligt beschut. Tussen bomen, stallen of huizen is de wind turbulent. Het voelt misschien winderig aan, maar een kleine windmolen haalt er weinig energie uit.
• Je wil hem op een dak zetten. Wind op een dak is turbulent, en je hebt toch een vergunning nodig.
• Je verbruikt vooral in de zomer en overdag. Dan doen extra zonnepanelen en een batterij het eenvoudiger.
• Je aansluiting volstaat. Zonder vermeden cabine of aansluiting concurreert een windmolen alleen met de prijs van netstroom, en wordt de terugverdientijd lang.

Begin in die gevallen met de eenvoudigere stappen. Ons artikel over het energiesysteem van een veehouderij toont wat je eerst doet.

Wat gebeurt er als je ons vraagt naar wind op je boerderij?

We dimensioneren, ontwerpen en plaatsen de volledige installatie, en we berekenen duidelijk de besparing. Elke off-grid installatie is op maat en later uit te breiden, bijvoorbeeld met een extra energiebron zoals een windturbine.

1. Stap 1: Voorstudie. We bekijken je verbruik over het jaar, je dak en je terrein, en wat de netbeheerder voorstelde. Tijdens de voorstudie bepalen we ook de batterijcapaciteit die je nodig hebt.
2. Stap 2: Ontwerp. We bepalen of wind op jouw plek genoeg toevoegt naast zon, en hoe de batterij, het net of een generator erin passen.
3. Stap 3: Installatie. We plaatsen het systeem en nemen het in gebruik.
4. Stap 4: Opvolging. Je volgt 24/7 in realtime wat je verbruikt, wat je opwekt en hoeveel procent in de batterij zit, in de app of op de website.

Alles over onze off-grid systemen voor boerderijen en bedrijven vind je op de productpagina. Loopt je boerderij tegen de grens van haar aansluiting aan? Lees dan ook wanneer een hoogspanningscabine nodig is en wanneer een batterij volstaat.