Welk energiesysteem past bij je veehouderij, en wanneer loont een batterij?

Een bedrijfsbatterij loont op een landbouwbedrijf als ze een grotere kost vermijdt. Denk aan een middenspanningscabine, een zwaardere aansluiting voor een nieuwe pomp, of een generator die dag en nacht draait omdat er geen net is. In die gevallen zagen Belgische boerderijen terugverdientijden van 4 jaar. Een batterij die alleen je zonne-overschot opslaat, op een bedrijf met een aansluiting die groot genoeg is, verdient zich veel trager terug. Daar komen goedkopere stappen meestal eerst.

Je melkt twee keer per dag, of een melkrobot melkt de klok rond. De koeltank slaat aan na het melken, pompen verplaatsen water en de ventilatoren draaien de hele zomer. Dan groeit het bedrijf: meer koeien, een nieuwe stal, een nieuwe beregeningspomp. En Fluvius laat weten dat je aansluiting niet meer mee kan zonder overstap naar middenspanning.

Dat antwoord kost meer dan je denkt. Een cabine is een investering die je voor niets anders nodig hebt: Inagro rekent voor een middenspanningscabine gemiddeld 40.000 tot 75.000 euro. Ondertussen belooft de ene installateur een terugverdientijd van drie jaar, en zegt je buur dat zijn batterij nooit iets opbracht. Allebei kan kloppen, want de terugverdientijd hangt af van wat de batterij moet oplossen.

Een melkveebedrijf in Lokeren stond precies voor die keuze. Fluvius kon meer vermogen alleen garanderen met een overstap naar middenspanning. Het bedrijf stak dat budget in zonnepanelen, een windmolen en een batterijsysteem. De investering was binnen vier jaar terugverdiend, omdat middenspanning nooit nodig was.

Hoeveel stroom verbruikt een landbouwbedrijf, en waar gaat die naartoe?

Dat verschilt sterk per type bedrijf, dus meet voor je iets dimensioneert. Onderzoek geeft wel een bruikbare grootteorde.

Het Departement Landbouw en Visserij volgde gespecialiseerde melkveebedrijven uit het Landbouwmonitoringsnetwerk van 2007 tot 2013. In 2013 had het gemiddelde bedrijf 67 melkkoeien en een productie van ongeveer 504.000 liter melk. Elektriciteit voor melken, afkoelen, reinigen en dergelijke was 22% van het directe energiegebruik. Aardolie, vooral mazout voor de tractor, was met 62% de grootste energiedrager. Loonwerk kwam er nog eens met 16% bij.

Per 100 liter melk mat de studie 20,5 MJ elektriciteit, of ongeveer 5,7 kWh. Voor een bedrijf met 700.000 liter melk komt dat op bijna 40.000 kWh elektriciteit per jaar. Andere bedrijven verbruiken veel meer. De Varkenscampus, beschreven door ILVO, heeft 115 MWh elektriciteit per jaar nodig, vooral voor ventilatie, voedermotoren en biggenlampen. Dat is ongeveer 30 keer het verbruik van een gemiddeld Vlaams gezin.

Voor een batterij telt het moment van verbruik meer dan het jaartotaal. De melkkoeling slaat aan net na het melken. Met klassiek melken, twee keer per dag, geeft dat een piek in de ochtend en een in de avond. Een melkrobot spreidt het melken over dag en nacht, zodat het verbruik vlakker is.

Wanneer loont een batterij op een landbouwbedrijf?

Een batterij verdient op twee manieren: ze vermijdt een grote eenmalige kost, of ze bespaart elke dag een beetje. Op boerderijen komen de snelle terugverdientijden uit het eerste.

Bij het melkveebedrijf in Londerzeel betekende de vermeden middenspanningscabine meteen een besparing van minstens 60.000 euro. Er moesten ook geen zware kabels over het erf. In Lokeren was het hele systeem om dezelfde reden binnen 4 jaar terugverdiend. Zonder zo'n vermeden kost verdient een off-grid systeem zich meestal terug in 6 tot 8 jaar.

Inagro sprak met een melkvee- en varkenshouder uit Lo-Reninge. Hij legde extra zonnepanelen en een batterij van 80 kWh, die de avondpieken van het klassieke melken opvangt. Zijn woorden: dankzij de opslag moet hij die stroom niet meer van het net halen.

Batterij, ijsbank of frequentiesturing: wat doe je eerst op de boerderij?

Veel landbouwers zeggen dat een batterij de laatste stap is, niet de eerste. Ze hebben vaak een punt. Een batterij is een manier om energie op te slaan, maar een boerderij heeft goedkopere.

• Frequentiesturing op de zwaarste pompen. Een frequentiesturing laat een motor zacht starten en draaien op de snelheid die je nodig hebt. Bij de boomkwekerij in Jabbeke hoort frequentiesturing op de zwaarste pompen bij de oplossing.
• Sla koude of warmte op in plaats van stroom. Een ijsbank bewaart koeling voor later, een boiler bewaart warmte. Bij een landbouwbedrijf in Tielt stuurt een slimme sturing het zonne-overschot naar boilers.
• Schuif flexibel verbruik naar de zonnige uren. Graan verwerken, water naar een tank pompen of machines laden kan vaak naar het midden van de dag.

Dimensioneer daarna de batterij op wat overblijft: de pieken die je niet kunt verschuiven en de netgrens die je niet kunt verplaatsen.

Hoe werkt semi-off-grid op een boerderij?

Semi-off-grid houdt de netaansluiting, maar alleen als lader. De boerderij draait op zonnestroom, soms met wind, en een batterij. Pas als de batterij leeg raakt, schakelt ze over op het net.

Het batterijsysteem verhoogt het vermogen dat het bedrijf kan gebruiken, zodat een verzwaring niet nodig was. Dit bedrijf verwacht maar 5% van zijn totale jaarverbruik van het openbare net te halen. Bekijk het landbouwbedrijf in Tielt en onze semi-off-grid systemen.

Zon en wind vullen elkaar goed aan op een boerderij. Zonnepanelen produceren vooral in de zomer en overdag. Een windmolen geeft een bijna constante opbrengst, ook 's nachts en vooral in de winter. Daarom combineren de melkveebedrijven in Lokeren en Londerzeel allebei. Meer over het project in Londerzeel lees je in off-grid voor de agrarische sector.

Kan een boerderij zonder netaansluiting draaien?

Ja, als het systeem daarvoor ontworpen is. Een boerderij in St-Georges-sur-Meuse, in de provincie Luik, had geen elektriciteitsaansluiting in de straat. Ze draaide volledig op een stroomgroep, dag en nacht.

Zonnepanelen met een batterijsysteem van 30 kVA en 46,2 kWh dragen nu de boerderij. De generator dient enkel nog als back-up, en de boerderij had nooit een straataansluiting nodig. Draai je vandaag op een generator? Lees waarom een generator met batterij niet meer 24/7 moet draaien.

Blijven melken en koelen draaien bij een stroompanne?

Alleen als het systeem in eilandwerking kan draaien. Een batterij die gewoon het net volgt, valt uit als het net wegvalt. Een systeem met eilandwerking koppelt los van het net en houdt de gekozen kringen onder spanning.

Ligt je bedrijf aan het einde van een lange landelijke lijn, dan weet je hoe lang een panne kan duren. Beslis op voorhand welke kringen moeten blijven werken: melken, melkkoeling, drinkwater voor de dieren, ventilatie. Die lijst bepaalt het vermogen en de opslag die de batterij nodig heeft. Meer over de opties lees je in welke noodstroomvoorziening past bij je bedrijf. Voor varkens- en pluimveestallen lees je hoe je de stalventilatie draaiende houdt bij stroomuitval.

Wat kost een batterij voor een landbouwbedrijf, en hoe beoordeel je een terugverdientijd?

De prijs hangt af van het vermogen dat je nodig hebt (kVA) en de opslag (kWh). Bedrijfssystemen gaan van kleine installaties tot 1 MW, dus één algemene prijs zegt weinig. Een goede offerte beantwoordt deze vragen:

• Is de berekening gemaakt op je eigen kwartierdata? Een som op jaartotalen mist je melkpieken en je tekort in de winter.
• Gaat ze ervan uit dat je al je zonnestroom zelf verbruikt? Op een boerderij met een groot dak gaat in de zomer een deel naar het net, en dat brengt veel minder op.
• Wat vermijdt de batterij? Een cabine van 40.000 tot 75.000 euro, een verzwaring, brandstof voor een generator, of alleen wat netstroom. De eerste drie verdienen zich snel terug, de laatste traag.
• Kan het systeem mee groeien met het bedrijf? In Londerzeel groeien de zonnepanelen en batterijen gewoon mee als de boerderij uitbreidt.

Wat gebeurt er als je YouPower contacteert?

Elke bedrijfsinstallatie wordt ontworpen op je verbruik, je productie en je plannen. Een zware installatie is niet altijd nodig voor het beste rendement.

1. Stap 1: Analyse en dimensionering. We bekijken wanneer je stroom verbruikt, wat je dak kan opwekken en hoe het bedrijf zal groeien. Je kwartierdata en een lijst van je grootste motoren helpen het meest.
2. Stap 2: Technisch ontwerp. We ontwerpen de volledige installatie en berekenen duidelijk de besparing.
3. Stap 3: Installatie en indienststelling. We plaatsen het systeem en stellen het in dienst.
4. Stap 4: Opvolging en ondersteuning. Je volgt verbruik, opbrengst en de batterijstand 24/7 in realtime in de app.

Alles over onze bedrijfsbatterijen, van peak shaving tot back-up, staat op de productpagina.