Zonnepanelenplicht bedrijven: wie, hoeveel, tegen wanneer

Haalt je afnamepunt in Vlaanderen meer dan 1 GWh per jaar van het net? Dan moet de eigenaar van de gebouwen zonnepanelen plaatsen. Een batterij vervangt die panelen nooit. Ze bepaalt wel hoeveel van hun stroom je zelf gebruikt, en daar verdient een bedrijfsbatterij haar plaats. Of zonnepanelen op je dak überhaupt renderen, lees je in ons artikel over zonnepanelen voor je bedrijf: zijn ze nog rendabel.

Meestal begint het met een brief, de boekhouder of een verkoper aan de telefoon. "Zijn wij een grootverbruiker? Moeten we nu echt het dak vol leggen? En de installateur zegt dat er ook een batterij bij moet." Niemand op de site kent de exacte drempel. Niemand weet of het oude asbestdak meetelt.

Het echte risico zijn niet de panelen. Het is de boete die blijft terugkomen, en een installatie in allerijl die slecht rendeert. Panelen die er alleen liggen om in regel te zijn, sturen vaak veel stroom tegen een lage prijs het net op. Of ze botsen op een grens voor injectie.

Ook het woord "groot" misleidt. Een site in Beveren verbruikte 350.000 kWh per jaar, een zeer hoog verbruik naar normale maatstaven. Dat is nog altijd maar een derde van de Vlaamse drempel. Daar plaatsten we 200 zonnepanelen met een batterij van 154 kWh, zodat de site de zonnestroom zoveel mogelijk meteen verbruikt.

Welke bedrijven zijn verplicht om zonnepanelen te plaatsen?

Elk gebouw in Vlaanderen op een afnamepunt (EAN) dat in een kalenderjaar sinds 2021 meer dan 1 GWh van het net haalde. Dat is 1.000 MWh. Het cijfer dat je netbeheerder kent, beslist, niet je eigen meter of je factuur.

• De plicht ligt bij de eigenaar, de erfpachter of de opstalhouder. Zijn er meerdere, dan zijn ze samen (in solidum) gehouden.
• Er wordt geteld per afnamepunt, niet per bedrijf. Twee sites van elk 700 MWh zitten allebei onder de drempel.
• Alleen de afname van het net telt. Stroom die je zelf opwekt en verbruikt, telt niet mee.
• Publieke organisaties hebben een lagere drempel: 250 MWh per jaar, en 100 MWh voor afname vanaf 2026, met een eerste deadline vanaf 2030.
• Je moet het zelf nagaan, elk jaar. Een site die groeit, kan later alsnog onder de plicht vallen.

Twee regels beschermen een site met één uitzonderlijk jaar. Lag je gemiddelde afname in de drie jaar vóór de eerste overschrijding onder 900 MWh, dan start de plicht niet. En zakt de afname in een van de drie jaar vóór je deadline onder 90% van de drempel, dan vervalt de plicht. Na de deadline verandert een lagere afname niets meer.

Hoeveel zonnepanelen moet je plaatsen, en tegen wanneer?

Het minimum wordt berekend per m2 horizontale dakoppervlakte van alle gebouwen op het afnamepunt, en groeit in drie stappen.

Het VEKA geeft een eenvoudig voorbeeld. Drie gebouwen op één afnamepunt hebben samen 1.000 m2 horizontale dakoppervlakte. De eigenaar heeft minstens 12,5 kWp nodig tegen de eerste deadline, 18,75 kWp tegen 2030 en 25 kWp tegen 2035. Voor een site met 10.000 m2 dak wordt dat 125, 187,5 en 250 kWp.

De volledige horizontale dakoppervlakte telt. Ook daken die beschaduwd, gebogen of te zwak zijn, vol technische installaties staan of uit asbestcement bestaan. De regels bieden voor die daken andere pistes, dus ze worden niet afgetrokken.

Twee aftopregels kunnen het minimum verlagen:

• Aftopping op basis van afname. Het minimum hoeft nooit hoger te zijn dan 35% van de afname in het jaar dat de plicht deed ontstaan, omgerekend met 900 vollasturen. Een site met 1,1 GWh en 20.000 m2 dak heeft tegen 2035 428 kWp nodig, geen 500.
• Aftopping op basis van een netstudie. Toont een actuele netstudie hoeveel injectievermogen er nog vrij is? Dan wordt het minimum afgetopt op dat vermogen gedeeld door 0,7. Je bezorgt de studie aan het VEKA en herbekijkt ze als de netsituatie verandert.

Het VEKA publiceert een rekenblad dat je minimum, je deadlines en beide aftopregels berekent.

Waar mogen de panelen liggen, en wat telt in de plaats van zonnepanelen?

Panelen tellen op de daken of gevels van de gebouwen, en ook elders op je eigen sites of via een directe lijn. Carports, fietsenstallingen, panelen op de grond, drijvende panelen en overkoepelende PV in agrarisch gebied komen allemaal in aanmerking.

Panelen die vóór 1 januari 2023 in dienst gingen, tellen alleen op de gebouwen zelf, op dezelfde site of via een directe lijn. Panelen op de site van een verbonden vennootschap tellen ook, als ze na die datum in dienst gingen.

Passen er geen panelen, dan aanvaarden de regels andere pistes, apart of gecombineerd. Je mag bij elke stap opnieuw kiezen:

Alternatieve installaties moeten na 1 januari 2023 in dienst gaan, en een warmtepomp heeft een keuringsverslag nodig. De warmtepomp is interessant als je toch van gas afstapt: lees wat een warmtepomp doet met je aansluiting en je piek. Een windturbine komt aan bod in ons artikel over een windmolen voor je boerderij of bedrijf.

Telt een batterij mee voor de zonnepanelenplicht?

Nee. Een batterij wekt niets op, dus ze kan geen enkele kWp vervangen. Ze staat niet in de Vlaamse lijst van alternatieven. Ook de Europese richtlijn vraagt zonne-installaties, geen opslag.

Toch is opslag niet onbelangrijk. Ze verandert drie dingen aan de panelen die je moet plaatsen:

• Ze bepaalt hoeveel van hun stroom je zelf gebruikt. Het VEKA stelt dat PV zeer rendabel is bij zowat 10% van het dak, omdat het grootste deel ter plaatse verbruikt wordt. Bij 25 Wp per m2 is de installatie dubbel zo groot, dus weekends en rustige dagen geven meer overschot. Een batterij schuift dat overschot naar de avond of de maandagstart.
• Ze helpt waar het net de stroom niet aankan. De aftopping via een netstudie verlaagt de plicht bij te weinig injectievermogen. Wil je het dak toch benutten, dan laat een batterij met injectiebeperking meer panelen toe dan je mag injecteren. Lees meer zonnepanelen dan toegelaten en wat te doen bij een injectiebeperking.
• Ze verlaagt je afname van het net en je piek. De plicht wordt gemeten op je netafname, net als je capaciteitstarief. Eigen productie en opslag verlagen allebei. Lees hoe je het capaciteitstarief van je bedrijf berekent.

Op een boerderij in Tielt laat een slimme sturing de boilers extra opwarmen bij een overschot. Het openbare net dient er enkel als lader.

Welke boete riskeer je als je te laat bent?

Het VEKA legt een administratieve geldboete op van 400 euro per ontbrekende kWp. Betalen bevrijdt je niet van de plicht.

• Je betaalt en je moet binnen twee jaar alsnog in regel zijn. Ontbreekt er na twee jaar nog vermogen, dan volgt een nieuwe boete van 400 euro per ontbrekende kWp, enzovoort.
• Een voorbeeld: 100 kWp tekort betekent 40.000 euro, en die 100 kWp moet er nog altijd komen.
• Niet antwoorden aan het VEKA kost ook geld. Je hebt 60 dagen om de gevraagde gegevens te bezorgen. Na een aanmaning geldt een dwangsom van 100 euro per kalenderdag.
• Er komt een aanmaningsstap bij. Volgens het VEKA stemde het Vlaams Parlement op 1 april 2026 dat een eigenaar eerst een aanmaning krijgt om in regel te komen.

In sommige situaties krijg je uitstel of een uitzondering, maar alleen als je ze tijdig meldt via de formulieren van het VEKA:

Wat verandert de Europese gebouwenrichtlijn vanaf 2027?

Richtlijn (EU) 2024/1275 vraagt zonne-installaties op nieuwe gebouwen en op bepaalde gerenoveerde gebouwen, als dat technisch geschikt en economisch en functioneel haalbaar is. De lidstaten moesten ze omzetten tegen 29 mei 2026. In België doen de gewesten dat.

• Tegen 31 december 2026: alle nieuwe publieke en niet-residentiële gebouwen boven 250 m2 bruikbare vloeroppervlakte.
• Tegen 31 december 2027: bestaande niet-residentiële gebouwen boven 500 m2 met een ingrijpende renovatie. Ook werken aan het dak of een technisch bouwsysteem waarvoor een vergunning nodig is, tellen.
• Van 2027 tot 2030: bestaande publieke gebouwen, in stappen van 2.000 m2 tot 250 m2.
• Tegen 31 december 2029: nieuwe woningen en nieuwe overdekte parkeerplaatsen naast gebouwen.

In Vlaanderen vallen nieuwe gebouwen al onder de EPB-regels. Voor bouwaanvragen sinds 2025 moet een nieuwe niet-residentiële eenheid minstens 20 kWh per m2 halen uit zonne-energiesystemen. Participatie is het enige alternatief. Anders geldt een strenger E-peil. In juli 2026 keurde de Vlaamse Regering principieel een voorontwerp van decreet goed om de rest om te zetten. Bestaande niet-residentiële gebouwen komen in het kader van het EPC NR. Gebouwen of daken die al onder de PV-verplichting vallen, blijven buiten die nieuwe plicht.

Ontwerp je een nieuw gebouw? Lees waar je als architect of studiebureau op let bij een gebouw met een batterij.

Is het anders in Wallonië en Brussel?

Ja. De plicht op basis van verbruik is enkel Vlaams. Wallonië en Brussel passen de Europese plicht voor nieuwe en gerenoveerde gebouwen toe.

In 2023 verwees de Waalse energieminister bedrijven naar energieaudits, branche-akkoorden en derde-investeerders, eerder dan naar een plicht. Het Waalse energieportaal kondigt nu de Europese plicht voor nieuwe niet-residentiële gebouwen aan, met nieuwe regelgevende teksten. In Brussel vermeldt Leefmilieu Brussel de data hierboven. Publieke gebouwen volgen in stappen: 2.000 m2 vanaf 2028, 750 m2 vanaf 2029 en 250 m2 vanaf 2031. Toets de definitieve teksten bij je EPB-adviseur voor je ontwerpt.

Hoe voldoe je aan de plicht op een manier die ook rendeert?

Zie de plicht als het minimum, en ontwerp de installatie rond je verbruik.

1. Stap 1: Vraag je netbeheerder de jaarlijkse afname van elk afnamepunt sinds 2021. Noteer het eerste jaar boven 1 GWh.
2. Stap 2: Meet de horizontale dakoppervlakte van elk gebouw op dat afnamepunt. Reken je minimum, je deadlines en de aftopregels uit met het rekenblad van het VEKA.
3. Stap 3: Controleer de daken. Zwakke of asbesthoudende daken wijzen naar een lichtere draagstructuur, een andere plaats, een alternatieve piste of uitstel bij dakvervanging.
4. Stap 4: Twijfel je aan het injectievermogen? Vraag dan vroeg een netstudie aan. Ze kan het minimum verlagen en toont of opslag of een injectiebeperking nodig is.
5. Stap 5: Leg het zonneprofiel over je kwartierdata. Waar het overschot groot is, voeg je sturing van flexibele verbruikers toe en, als ze een tweede taak heeft, een batterij.
6. Stap 6: Plan de indienstname met de netbeheerder, met marge. Kijk welke steun van toepassing is: ons overzicht van investeringsaftrek en subsidies voor zonnepanelen en batterijen helpt. Voor de financiering, lees hoe je een batterij voor je bedrijf financiert.

Wat gebeurt er als je ons vraagt naar je zonnepanelenplicht te kijken?

We vertrekken van je verbruik, niet van het dak.

1. Stap 1: Analyse. We lezen je kwartierdata en bekijken wat de verplichte zonnestroom op je site zou doen.
2. Stap 2: Ontwerp. We combineren panelen, sturing en, waar het loont, een batterij, zodat de stroom gaat waar hij het meest waard is.
3. Stap 3: Installatie en indienstname, met de beveiligingen en de aanmelding bij de netbeheerder die de regels vragen.
4. Stap 4: Opvolging. Met onze energiebeheer software volg je productie, verbruik en opslag, zodat je kunt aantonen wat er op je site draait.

Onze batterijsystemen voor bedrijven gaan van kmo-installaties tot modulaire systemen tot 1 MW, voor eigen verbruik van zonnestroom, peak shaving en noodstroom.