Hoevewinkel en melkautomaat op je eigen zonnestroom?

Ja, als het systeem berekend is op je machines en je openingsuren. Een semi off grid systeem laat de boerderij en de winkel draaien op zonnestroom en een batterij. Het net springt bij als zon en batterij tekortschieten. De batterij levert de pieken van de pasteur, draagt de avondverkoop en houdt de koeling aan als het net uitvalt.

Je verkoopt melk aan de poort, en misschien yoghurt, kaas of hoeve-ijs van je eigen melk. In de winkel staan koelkasten en een diepvries, de melkautomaat draait dag en nacht en de betaalterminal moet werken. Alles hangt aan dezelfde aansluiting als de melkstal en de koeltank.

Wat veel boeren pas later merken, is het stapelen. De pasteur, de ijsmachine en de koeltank willen op dezelfde momenten stroom. Dat zet een nieuwe piek, of vraagt een zwaardere aansluiting. En één stroompanne op een warme dag kan je een volle melkautomaat kosten.

Een boerderij in Tielt moest naar middenspanning als ze wou uitbreiden. Ze koos voor semi off-grid: de batterij geeft het extra vermogen, en het net springt enkel bij als de batterij te laag komt. Met 45 kVA en 123,2 kWh neemt de boerderij naar verwachting maar 5% van haar jaarverbruik van het net. Overschot aan zonnestroom verwarmt boilers.

Wat verbruikt stroom in een hoevewinkel en een hoevezuivelatelier?

Een paar zware machines die een uur draaien, en koeling die nooit stopt. De zware machines bepalen het vermogen dat je nodig hebt. De koeling bepaalt de energie, dag en nacht.

Bronnen: Aktro melkautomaten, Milky pasteur 100 liter (Coffia), elektrische pasteur 50 tot 150 liter (Foodtech Process) en Coldelite ijsmachines (Perfect Ice Solutions).

Warmte is de grote verbruiker. Bij batchpasteurisatie blijft de melk ongeveer een halfuur warm, snellere systemen brengen ze minstens 15 seconden op 72 °C. Daarna moet de melk weer afkoelen. Eén batch melk voor yoghurt of kaas vraagt dus eerst verwarmingsvermogen en meteen daarna koelvermogen.

Waarom duwt je hoevewinkel je piekverbruik omhoog?

Omdat de hoevezuivel op dezelfde uren draait als de boerderij. 's Ochtends lopen de melkstal, de koeltank en de pompen al. Start je dan ook de pasteur en de ijsmachine, dan stapelen de verbruikers zich op.

In Vlaanderen hangt een deel van je netkosten af van je hoogste kwartierpiek van elke maand. Het gemiddelde van je laatste 12 maandpieken telt. Eén drukke productieochtend kan zo een jaar op je factuur wegen. Ons artikel over het capaciteitstarief voor bedrijven legt de berekening uit, en je piekverbruik verlagen geeft de algemene knoppen.

Op een Brits boerenforum somde een melkveehouder zijn verbruikers op: de melkstal, ventilatoren, een ijsbank, warm water en één woning. Zijn buren twijfelden of batterijen wel iets opbrengen. Dat is de juiste vraag: een batterij loont als ze een piek wegneemt of een batch redt, niet als ze enkel overschot opslaat.

Wat gebeurt er met je melkautomaat bij een stroomuitval?

Hij koelt niet meer, en de regels bepalen wat er dan volgt. Het FAVV legt duidelijke hygiëneregels op voor automaten met rauwe melk.

• 0 tot 6 °C. De melk in het voorraadvat en in de leiding naar de tapkraan moet tussen 0 en 6 °C blijven.
• Automatisch blokkeren. De automaat moet de verkoop blokkeren als die temperatuur niet meer gehaald wordt.
• De melk is weg. Na een blokkering door de koeling haal je alle melk eruit en reinig en ontsmet je de automaat. Die melk mag niet meer dienen voor menselijke consumptie.
• Noteer het. Elke stroompanne of koelprobleem schrijf je op en bewaar je minstens 6 maanden.

Veel automaten sturen een sms met een temperatuuralarm. Dat waarschuwt je, maar het houdt de melk niet koel. Een batterij op de kring van de melkautomaat en de winkelkoeling doet dat wel. Ook de betaallezer blijft werken, zodat je de avondverkoop niet verliest.

Koelcellen volgen dezelfde logica: lees hoe lang een batterij een koelcel koel houdt. Voor de keuze tussen batterij, UPS en aggregaat, zie noodstroomvoorziening voor bedrijven.

Zon overdag, verkoop 's avonds: hoe overbrugt een batterij dat?

Ze slaat het middagoverschot op en geeft het terug als de winkel druk is en de zon weg. Veel hoevewinkels verkopen het meest in de late namiddag, 's avonds en in het weekend. De melkautomaat verkoopt de klok rond.

Zonnepanelen op een groot stal- of loodsdak produceren 's middags veel meer dan de boerderij verbruikt. Zonder opslag gaat dat overschot tegen een lage prijs naar het net. Met een batterij draait het de koelkasten, de verlichting en de melkautomaat 's avonds. Ons artikel over of zonnepanelen op een bedrijfsdak nog rendabel zijn behandelt de zonnekant.

De winter is het zwakke punt. In december leveren de panelen ongeveer een kwart van hun opbrengst in juni, terwijl de koeling blijft draaien. Daarom is een hoevewinkel meestal een semi off-grid geval, geen volledig off-grid. Het net blijft de back-up voor de donkere maanden.

Zwaardere aansluiting, batterij achter de meter of semi off-grid: wat past bij een boerderij met winkel?

Dat hangt af van hoe dicht je bij de grens van je aansluiting zit en wat moet blijven draaien bij een panne.

Heb je al twee aansluitingen op je erf? Lees of één batterij twee aansluitingen kan combineren. Een melkveebedrijf in Lokeren vermeed middenspanning met zon, wind en een batterij. Ons artikel over het energiesysteem van een veehouderij behandelt het hoofdsysteem van de boerderij.

Hoe groot moeten batterij en omvormer zijn voor een hoevewinkel en hoevezuivel?

Bereken de omvormer op de machines die samen draaien, en de batterij op je avonden en je noodstroomuren.

We meten voor we berekenen. De kwartierdata van je digitale meter tonen wanneer de boerderij en de winkel pieken, en hoe groot het zonne-overschot is.

Welke regels gelden voor een hoevewinkel en een melkautomaat?

Voedselregels voor de melk, elektrische regels voor de installatie. De belangrijkste punten:

• FAVV. Een boerderij met een registratie voor melkproductie mag haar eigen rauwe melk via een automaat verkopen binnen 80 km, zonder extra activiteit. De omzendbrief regelt temperatuur, reiniging en registratie.
• Keuring. Een nieuwe elektrische installatie, ook een batterijsysteem, wordt gekeurd door een erkend organisme voor ze in gebruik gaat (AREI).
• Capaciteitstarief (Vlaanderen). Je maandelijkse kwartierpiek telt mee in je netkosten. In Wallonië en Brussel gelden andere regels.

Wanneer loont een batterij niet voor een hoevewinkel?

Als de verkoop klein is of de verbruikers licht zijn.

• Enkel een melkautomaat, weinig liters per dag: een automaat tot 960 W verschuift je piek nauwelijks. Een temperatuuralarm en een duidelijk plan voor pannes kunnen volstaan.
• Verkoop die niet aanslaat: een Belgische melkveehouder (RTBF, 2012) zag zijn verkoop dalen van 35 tot 40 liter per dag naar minder dan 10. Hij haalde de automaat weg.
• Een winkel die enkel zaterdag een paar uur open is: de koelkasten overbrug je vaak door de deuren dicht te houden.
• Ruim voldoende aansluiting en geen dure pieken: zonnepanelen alleen doen dan misschien het meeste werk.

Is je aansluiting te zwak voor nieuwe machines? Lees wat je doet als een 3x230V-aansluiting te zwak is.

Wat gebeurt er als je ons contacteert over je hoevewinkel of hoevezuivel?

We starten bij je machines, je melkuren en je openingsuren.

1. Stap 1: Je vertelt ons welke machines je gebruikt en wanneer de winkel open is. Waar mogelijk meten we eerst het echte verbruik en de pieken.
2. Stap 2: Ons studiebureau berekent de zonnepanelen, het omvormervermogen, de batterij en de noodstroomkring.
3. Stap 3: We installeren, testen en nemen het systeem in gebruik.
4. Stap 4: Je volgt productie, batterij en verbruik in de app en het VRM-portaal, met meldingen als er iets mis is.

Onze semi off grid systemen laten de boerderij doorwerken als het openbare net uitvalt, en kunnen later volledig off-grid worden. De boerderij in Tielt toont hoe dat werkt.