Welke no-break installatie kies je voor je bedrijf?

Een no-break installatie is noodstroom die je verbruikers zonder merkbare onderbreking overneemt als het net wegvalt. Drie opstellingen doen dat: een bedrijfsbatterij met een omvormer-lader, een UPS met een aggregaat, of een roterende no-break met vliegwiel. Voor een kmo, een landbouwbedrijf of een kantoorgebouw is de batterij vaak de logischste keuze. Ze vangt de stroomuitval op en werkt de rest van het jaar mee. De keuze hangt af van drie gemeten cijfers: het vermogen van je kritische verbruikers, de omschakeltijd die ze verdragen en de duur.

Het net valt weg op een dinsdag om 10 uur. Het aggregaat start, zoals gepland. Maar in die paar seconden zijn de servers herstart, is de PLC zijn lopende cyclus kwijt en staat de lijn stil. Het aggregaat deed zijn werk, en toch ben je de voormiddag kwijt.

Wat veel bedrijven niet zien: een aggregaat dekt de duur, niet het moment zelf. En een rij kleine UPS'en achter elke server kost vervangbatterijen, zonder iets op te brengen tussen twee pannes. In Maasmechelen stond bij een klant al een noodgroep te wachten. Ons semi off-grid systeem maakt die eindelijk nuttig. De klant kiest het net of de noodgroep als lader voor zijn batterij van 30,8 kWh, met 24 kVA laadvermogen.

Wat is een no-break installatie precies?

No-break is een functie, geen toestel: je verbruikers onder spanning houden zonder merkbare onderbreking als het net wegvalt. Drie opstellingen doen dat:

• Een roterende no-break (DRUPS): een dieselmotor, een alternator en een vliegwiel. De energie van het vliegwiel overbrugt de tijd tot de motor draait. Bij Hitachi Hi-Rel gaat het gamma bijvoorbeeld van 500 tot 3.000 kVA, zonder batterij. Dat zijn machines voor grote sites.
• Een UPS met een aggregaat: de UPS houdt de verbruikers overeind terwijl het aggregaat start.
• Een batterijsysteem met omvormer-lader: de batterij voedt de kritische kringen rechtstreeks en houdt uren vol als ze daarvoor gedimensioneerd is.

Voor een kmo, een boerderij of een kantoorgebouw is de derde optie vaak de logischste. Een UPS en een aggregaat zijn twee machines die op de panne wachten. Een batterij met omvormer-lader neemt zelf over en werkt ook elke dag mee. Onze bedrijfsbatterijen gaan van kmo tot industriële site, modulair tot 1 MW. In onze mediarubriek toont een video een Victron back-upsysteem voor de verkeerstoren van een luchthaven.

Wat is het verschil tussen no-break en een aggregaat?

Een aggregaat levert stroom zolang er brandstof is, maar het moet eerst starten en omschakelen. In die tijd staan je verbruikers zonder spanning. In de Verenigde Staten geeft de norm NFPA 110 een noodgroep van "type 10" 10 seconden om stroom te leveren, legt Cummins uit. Tien seconden volstaan om servers, PLC's en een productielijn te laten uitvallen.

Ook UPS'en verschillen. Volgens Vertiv schakelt een online UPS met dubbele conversie niet om: ze voedt de belasting altijd. Een offline UPS onderbreekt ongeveer 6 tot 8 milliseconden, een line-interactive UPS 4 tot 6 milliseconden.

Wil je UPS, aggregaat en batterij vergelijken op overbruggingstijd, gebruik en regels? Ons artikel over noodstroomvoorziening voor bedrijven zet ze naast elkaar.

Welke omschakeltijd verdragen je toestellen?

Het datablad van de Victron MultiPlus-II geeft een overname in minder dan 20 milliseconden, snel genoeg voor computers en elektronica. De Victron Quattro doet hetzelfde. Hij aanvaardt bovendien twee bronnen, bijvoorbeeld het net en een aggregaat, en schakelt automatisch naar de actieve bron.

Deel je verbruikers in de praktijk in drie groepen in:

• Zonder onderbreking: servers, netwerk, alarmen, procesbesturing. Die komen op de noodstroomuitgang van de omvormer-lader.
• Enkele seconden aanvaardbaar: verlichting, pompen, ventilatie. Die kunnen op een aggregaat wachten als de duur dat vraagt.
• Niet kritisch: bijverwarming, laadpalen, niet-dringende machines. Die blijven op het net en vallen stil tijdens de panne.

Die indeling bepaalt hoe groot je no-break moet zijn. Alleen de eerste groep heeft echt nul seconden nodig. Voor servers en racks helpt ons artikel over de omvormer voor je bedrijf kiezen tussen een hybride omvormer, een batterijomvormer en een UPS.

Hoe dimensioneer je een no-break installatie in kW en kWh?

Een no-break installatie dimensioneer je op twee cijfers: vermogen en energie. Beide meet je, je raadt ze niet.

• Het vermogen (kW): welke verbruikers draaien tegelijk, en welke aanloopstromen (compressoren, motoren) moet de omvormer opvangen? Volgens het datablad levert een MultiPlus-II 48/5000 4.000 W continu bij 25 °C en 9.000 W piek. Tot zes toestellen werken parallel, ook driefasig.
• De energie (kWh): hoe lang moeten de kritische verbruikers doordraaien? Na enkele uren nemen een automatisch startend aggregaat of zonnepanelen het over.

We vertrekken altijd van het gemeten kwartierverbruik, nooit van een vuistregel. Met onze monitoringsoftware meten we een korte periode voor de installatie. Daarna volg je het systeem op via de app en het VRM-portaal van Victron.

Rekenvoorbeeld: een kmo die twee uur zonder net wil doordraaien

Illustratief voorbeeld, waarden gekozen ter demonstratie. Een kmo met een koelcel en een serverruimte zet haar kritische verbruikers op een rij:

• Energie: twee uur aan 12 kW, dus 24 kWh.
• Batterij: 60 kWh bruikbaar, waarvan de helft gereserveerd voor noodstroom, dus 30 kWh. Dat geeft 2,5 uur aan 12 kW, met marge voor verliezen.
• Omvormer-lader: zes MultiPlus-II 48/5000, twee per fase, geven 24 kW continu en 54 kW piek. Dat volstaat voor de aanloop van de compressor.
• Dagelijks gebruik: de andere 30 kWh dienen elke dag voor eigen zonnestroom en piekafvlakking.

De reserve stel je in via ESS op het GX-toestel van Victron. Volgens de ESS-handleiding legt de instelling "Minimum SoC (unless grid fails)" de ondergrens bij normaal gebruik vast. Valt het net weg, dan voedt de batterij gewoon verder. Voor een langere panne kan het GX-toestel volgens Victron zelf een aggregaat starten en stoppen. Ons artikel over de generator met batterij legt die opstelling uit.

Is je kritische verbruiker vooral koeling? Ons artikel over de koelcel bij een stroomuitval rekent uit hoe lang een batterij ze koud houdt.

Wat zegt het AREI over een no-break installatie?

Het AREI is federaal: het geldt in Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Het maakt twee gevallen, en je risicoanalyse bepaalt in welk geval je zit.

• Veiligheidsinstallaties houden in werking wat mensen beschermt. Toegelaten veiligheidsbronnen zijn onder meer batterijen, aggregaten die los staan van de normale bron, en UPS'en. Ze schakelen automatisch in, in een aparte, geventileerde ruimte die alleen toegankelijk is voor gewaarschuwde (BA4) of vakbekwame (BA5) personen.
• Kritische installaties houden een functie om andere redenen in werking, zoals een productielijn, een serverruimte of een controlekamer. De uitbater legt met een risicoanalyse de vervangbron en de functiebehoudtijd per verbruiker vast.

Een tweede netaansluiting telt niet als veiligheidsbron. Een veiligheidsbron vraagt minstens één omschakeltest onder belasting per jaar, met gedocumenteerd onderhoud. En bronnen die niet ontworpen zijn om parallel te werken, moeten daartegen beveiligd zijn.

Ook de netbeheerder heeft iets te zeggen. Volgens het technisch voorschrift Synergrid C10/11 werkt een noodstroomsysteem maar kort parallel met het net. Dat is maximaal 5 minuten per omschakeling, genoteerd in een register. Een batterij die ook elke dag je pieken afvlakt, is een opslagsysteem. In Vlaanderen meld je dat aan bij Fluvius. In Wallonië is de aangifte bij ORES wettelijk verplicht, batterijen inbegrepen, met een grondigere studie boven 10 kVA. In Brussel vraag je het na bij Sibelga.

Hoe brengt een no-break batterij elke dag op?

Een UPS of een aggregaat wacht op de panne. Een no-break batterij kan elke dag meewerken, zolang de sturing de reserve beschermt. Drie toepassingen komen vaak terug:

• Pieken afvlakken. Met de peak shaving-optie van Victron ESS vult de batterij het net aan als je verbruik boven de ingestelde stroomgrens komt. In Vlaanderen hangt het capaciteitstarief van gezinnen en kleine ondernemingen af van de hoogste kwartierpiek per maand, volgens Fluvius. In Wallonië betalen sites met piekmeting een capaciteitsterm bij ORES.
• Eigen zonnestroom. Het overschot van de dag dient 's avonds in plaats van geïnjecteerd te worden.
• Te krappe aansluiting. Een batterij is vaak het snelste antwoord als de netbeheerder een verzwaring weigert of een cabine eist.

Hoe de batterij je pieken afvlakt, lees je in ons artikel over peak shaving met een batterij. Nog een stap verder voedt een semi off-grid systeem je kringen uit zon en batterij, met het net als reserve.